Ticari hayatta çek ve senet, hızlı işleyen kambiyo belgeleridir; ancak taraflar aralarındaki ilişkiyi tahkime bağlamışsa süreç farklı işler. Bu rehber, TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde çek-senet ihtilaflarında tahkimin yerini ele alır.
Kambiyo İlişkisi ile Tahkim İlişkisinin Ayrımı
Çek ve senet, soyut borç ikrarı içeren kambiyo senetleridir ve alacaklıya kambiyo takibi yolunu açar. Buna karşılık taraflar temel ilişkilerini bir sözleşmeyle tahkime bağlamış olabilir. Bu durumda hangi uyuşmazlığın tahkime, hangisinin genel mahkeme veya icra dairesine ait olduğunun ayrıştırılması gerekir.
Tahkim Şartının Geçerliliği
- Tahkim iradesinin yazılı ve açık biçimde ortaya konması
- Tahkime elverişli bir uyuşmazlık bulunması
- Kambiyo takibi ile tahkim arasındaki sınırın belirlenmesi
Uygulamada Çıkan Gerilim
Alacaklı çoğu zaman senedin sağladığı hızlı takip imkânını kullanmak isterken, borçlu temel ilişkideki tahkim şartına dayanmak isteyebilir. Bu gerilimde, senedin dayandığı temel sözleşmenin içeriği ile senedin kendi hukuki niteliği birlikte okunmalıdır. İtirazın hangi mercie yöneltileceği baştan doğru saptanmalıdır.
Delil ve Strateji Kurgusu
Sözleşme metni, cari hesap kayıtları, teslim belgeleri ve yazışmalar, hem senedin dayandığı borcu hem tahkim iradesini gösterebilir. Bu belgeler tarih ve konu başlığına göre düzenlendiğinde, hem tahkim itirazı hem esas savunma tutarlı biçimde kurulabilir.
Çek ve senette süreler kısa ve serttir. Elinizdeki belgenin türü ile sözleşmenizdeki tahkim şartının kapsamını birlikte değerlendirmek için gecikmeden hukuki görüş almanız yararlı olur.