Ticari hayatın en yaygın ödeme araçları olan çek ve senet, ödenmediğinde alacaklıya hızlı takip imkânı sunar. Ancak alacağın niteliğine göre, dava öncesi ticari davada dava şartı olan arabuluculuk gündeme gelebilir. TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, kambiyo takibi ile genel ticari alacak yolunu ayrıştırır.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip
Çek, bono ve poliçe kambiyo senedi sayılır ve bunlara özgü icra yolu, sıradan takibe göre daha güçlü sonuçlar doğurur. Bu takipte borçlunun itiraz imkânları sınırlıdır ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle senedin şekil şartlarını taşıması büyük önem taşır.
Şekil Şartları ve Zamanaşımı
Bir çekin ya da bononun kambiyo vasfı taşıması için kanunda aranan zorunlu unsurları içermesi gerekir. Eksik unsur, senedin kambiyo niteliğini yitirmesine yol açabilir. Ayrıca kambiyo senetlerine dayalı talepler, kendine özgü zamanaşımı sürelerine tabidir; sürenin geçmesi takip yolunu etkiler.
Borçlunun Başvurabileceği Yollar
- İmzaya veya borca itiraz icra mahkemesine yapılır,
- Senedin ödendiği ya da bedelsiz kaldığı ileri sürülebilir,
- Şekil eksikliği kambiyo vasfına yönelik savunma oluşturur.
Ticari Alacakta Arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilebilir. Kambiyo takibi ile arabuluculuk şartının kesişimi, alacağın hangi yolla istendiğine göre değerlendirilmelidir.
İhtiyati Haciz İmkânı
Alacağın güvence altına alınması için, koşulları oluştuğunda ihtiyati haciz talep edilebilir; bu, borçlunun mal kaçırmasını önlemeye yöneliktir.
Çek ve senet uyuşmazlıklarında şekil şartları ve süreler sonucu doğrudan belirler. Somut alacağın niteliğine göre doğru yolun seçilmesinde hukuki destek almak yerinde olur.