Çek veya senede dayalı bir alacakta takibin nerede başlatılacağı, çoğu zaman esasa girmeden dosyanın kaderini belirler. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde kambiyo senetlerinde yetki, sıradan bir usul ayrıntısı değil; itiraz ve def'ilerin şekillendiği zemindir.
Kambiyo Takibinde Yetkili Yer Neresidir?
Çek ve bono, kanunda özel olarak düzenlenen kambiyo senetleridir. Bu senetlere dayalı takipte yetki, genel takip hukukundaki kurallarla birlikte senedin niteliğinden de etkilenir. Borçlunun yerleşim yeri, senedin ödeneceği yer ve tarafların yaptığı yetki anlaşması bu noktada belirleyici olabilir. Alacaklının rastgele bir icra dairesi seçmesi, borçlunun yetki itirazıyla dosyanın baştan sarsılmasına yol açar.
Yetki İtirazı Ne Zaman ve Nasıl İleri Sürülür?
Kambiyo takiplerinde borçlu, itirazlarını icra mahkemesine yöneltir ve yetki itirazı da bu itirazların içinde yer alır. Yetki itirazı süresinde ve usulüne uygun yapılmazsa yetki kesinleşir. Bu yüzden borçlu vekilinin ilk incelemesi, esasa girmeden önce yetkiyi kontrol etmek olmalıdır.
Tacirler Arası Yetki Sözleşmesinin Etkisi
Taraflar tacirse, aralarında yapılmış geçerli bir yetki sözleşmesi tabloyu değiştirebilir. Böyle bir sözleşme varsa, belirlenen yer dışında açılan takip yetki itirazına açık hale gelir. Sözleşmenin varlığı ve geçerliliği somut belgeyle ortaya konmalıdır.
Yetki Hatasının Doğurduğu Pratik Sonuçlar
- Takibin yetkisizlik nedeniyle sekteye uğraması ve zaman kaybı
- Borçluya ek itiraz ve def'i imkânı yaratılması
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti riskinin artması
- Zamanaşımı süreleri işlerken alacağın tehlikeye girmesi
Takibi Doğru Kurmak
Alacaklı açısından en sağlam yaklaşım, takip talebini hazırlamadan önce yetkiyi netleştirmek, senet üzerindeki ödeme yeri ve tarafların sıfatını incelemektir. Böylece esasa ilişkin güçlü bir dosya, usuli bir hatayla zayıflatılmamış olur.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Çek ve senet uyuşmazlıklarında yetki, senedin metnine ve tarafların sıfatına göre değişebildiğinden, takip başlatmadan önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz faydalı olur.