Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda tahkim, hızlı ve gizli bir çözüm imkânı sunar; ancak bu imkân yalnızca geçerli bir tahkim iradesi varsa kullanılabilir. Uygulamada zaman kaybının önemli bir bölümü, tarafların hangi mercie başvuracağını baştan netleştirmemesinden doğar. Yanlış mercie yapılan başvuru hem masraf hem de delil hazırlığı açısından geri dönüşü zor bir kayıp yaratır.
Tahkim Şartını Denetlemek
İlk adım, esas sözleşmedeki veya ortaklar sözleşmesindeki tahkim hükmünün kapsamını okumaktır. Hüküm hangi uyuşmazlıkları kapsıyor, hangi kurumu işaret ediyor, hakem sayısı ve tahkim yeri belirlenmiş mi, uygulanacak usul kuralları gösterilmiş mi? Bu soruların cevabı yoksa hüküm işlevsiz kalabilir. Ayrıca her uyuşmazlığın tahkime elverişli olmadığı unutulmamalıdır; TTK kapsamında şirketler hukukuna özgü bazı talepler, niteliği gereği mahkeme önüne aittir. Bu ayrım yapılmadan başlatılan süreç, esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir.
Ortaklar Arasında Belgeye Erişim
Şirket içi uyuşmazlıkların en kritik tarafı, delilin çoğunlukla şirketin kendisinde bulunmasıdır. Azınlıkta kalan ortağın defterlere, yönetim kurulu kararlarına ve pay defterine erişimi sınırlı olduğunda, iddiasını destekleyecek belgeye ulaşamaz. Bu nedenle uyuşmazlık büyümeden önce bilgi alma ve inceleme taleplerinin yazılı olarak yapılması, verilen yanıtların ya da yanıtsızlığın kayda geçirilmesi gerekir. Genel kurul ve yönetim kurulu tutanakları, denetim raporları ve mali tablolar bu dosyanın temelini oluşturur.
Tahkimde Delil Takvimi
- Delil sunma süreleri kesindir; sonradan sunum çoğunlukla kabul edilmez
- Belge listesi ile fiilen sunulan belgelerin birebir örtüşmesi gerekir
- Tanık beyanları çoğu usulde yazılı olarak sunulur
- Bilirkişi veya uzman görüşü ihtiyacı baştan bildirilir
- Yabancı dildeki belgelerin çevirisi süre içinde tamamlanır
Tahkim mi Mahkeme mi
Karar verirken yalnızca hız değil, kararın icra edilebilirliği ve karşı tarafın malvarlığının bulunduğu yer de dikkate alınmalıdır. Sözleşmeye dayalı talepler TBK çerçevesinde değerlendirilirken, ortaklık ilişkisinden doğan talepler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun kendine özgü düzenine tabidir. İki farklı hukuki temele dayanan talepler aynı dosyada birleştirilmek isteniyorsa, tahkim şartının bu talepleri kapsayıp kapsamadığı önceden çözülmelidir.
Ön Hazırlık
- Tahkim hükmünün kapsamı ve geçerliliği yazılı olarak değerlendirilir.
- Erişilebilen ve erişilemeyen belgeler ayrı listelerde toplanır.
- Erişilemeyen belgeler için talep yolları önceden planlanır.
- Talepler hukuki temellerine göre gruplandırılır.
Bu açıklamalar genel bir çerçeve sunar. Şirket yapısı ve sözleşme metni izlenecek yolu esaslı biçimde değiştirdiğinden, adım atmadan önce hukuki görüş almanız isabetli olacaktır.