Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk yürürlüğe girdikten sonra dosyaların önemli bir bölümü esasa hiç girilmeden reddediliyor. Sebep karmaşık değil: talebin arabuluculuk kapsamında olup olmadığı yanlış değerlendiriliyor. Bu rehber, TTK ve TBK ekseninde sözleşme uyuşmazlıklarında usul takvimini kurmaya odaklanır.
Talebi Doğru Etiketlemek
TTK, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiştir. Buradaki ölçüt uyuşmazlığın ticari olması değil, talebin para alacağına yönelmesidir. Sözleşmenin feshi, tespiti veya bir edimin aynen ifası gibi taleplerde kapsam tartışmalıdır. Karma taleplerde en güvenli yol, para alacağına ilişkin kısım için arabuluculuğa başvurup diğer talepleri dilekçede ayrıştırmaktır.
Zamanaşımı ile Arabuluculuk Aynı Tabloda
Arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur; ancak bu durma, tarafların ne zaman başvurduğuna bağlıdır. Zamanaşımının son haftasında yapılan bir başvuru, tutanağın düzenlenmesi gecikirse tehlikeli bir alan yaratır. Bu nedenle şu tarihler tek bir takvimde tutulmalıdır:
- Edimin muaccel olduğu tarih ve varsa temerrüt ihtarının tebliğ tarihi.
- Arabuluculuk başvuru tarihi ve ilk toplantı günü.
- Anlaşmama son tutanağının tarihi.
- Dava dilekçesinin verileceği planlanan tarih.
Ticari Defter ve Yazılı Delil
Delil eksikliği ticari dosyalarda çoğu zaman belge yokluğundan değil, belgenin ispat gücünün hesaba katılmamasından doğar. Usulüne uygun tutulan ticari defterler sahibi lehine de delil olabilir; ancak bunun için defterlerin birbirini doğrulaması ve kayıtların karşı tarafın defterleriyle çelişmemesi gerekir. Cari hesap mutabakatları, teslim tutanakları ve irsaliyeler bu zinciri tamamlar.
Elektronik Yazışmanın Yeri
Sipariş ve teslim akışının e-posta üzerinden yürüdüğü ilişkilerde yazışmalar çoğu kez tek somut kayıttır. Bu yazışmalar dosyaya eklenirken tarih, gönderen ve alıcı bilgisi kesilmeden, zincir hâlinde sunulmalıdır. İçeriğin bir kısmını sunup gerisini dışarıda bırakmak, karşı tarafa bağlamdan koparma itirazı için hazır bir zemin verir.
Kapanış Notu
Ticari uyuşmazlıklarda sözleşme metninin kendisi kadar, ilişkinin fiilen nasıl yürüdüğü de sonuca etki eder. Bu yazı genel çerçeveyi anlatır; sözleşmenizdeki yetki, tahkim ve ihbar şartları farklı bir yol haritası gerektirebileceğinden metnin bütünüyle incelenmesi önerilir.