Kambiyo senetlerine dayanan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman senedin kendisine odaklanır; oysa uyuşmazlığın seyrini belirleyen bir diğer metin, taraflar arasındaki delil sözleşmesidir. Ticaret ve Şirketler alanında TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu dosyalarda, ispat araçlarının önceden sınırlanmış olması savunmanın hareket alanını doğrudan daraltır.
Delil Sözleşmesi Ne Zaman Kalkan, Ne Zaman Duvar Olur
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Sözleşme yalnızca belirli delillere izin verecek biçimde kurulmuşsa, dosyaya sonradan getirilen tanık veya yazışma dikkate alınmayabilir. Buna karşılık mevcut delillere ek imkân tanıyan bir düzenleme, ispat alanını genişletir. Bu nedenle çerçeve sözleşmenin ilgili maddesi, ihtilaf doğar doğmaz okunmalı ve stratejinin ilk girdisi yapılmalıdır.
Senede Karşı Senetle İspat Kuralının Pratik Sonucu
Yazılı belgeye dayanan borç ilişkilerinde, belgenin içeriğine aykırı iddiaların yine yazılı delille ortaya konması beklenir. Uygulamada bedelsizlik, teminat amacıyla verilme veya kısmi ödeme iddiaları çoğu kez sadece sözlü anlatımla ileri sürüldüğü için sonuçsuz kalır. Teminat senedi iddiasında sözleşme metni, e-posta yazışmaları ve muhasebe kayıtlarının bir arada sunulması, iddiayı soyut olmaktan çıkarır.
Toplanması Gereken Belge Seti
- Senedin ön ve arka yüzü ile ciro silsilesini gösteren kopyalar
- Temel ilişkiyi kuran sözleşme, sipariş ve irsaliye kayıtları
- Banka ödeme dekontları ve cari hesap ekstreleri
- Ödeme ya da iade iddiasını destekleyen yazışmalar
- Varsa çerçeve sözleşmedeki delil ve yetki hükümleri
Takvim: İtiraz ve Dava Adımlarının Sıralanması
- Takip veya ihtar tebliğ tarihi tespit edilerek itiraz süresi takvime işlenir.
- İmzaya itiraz mı borca itiraz mı ileri sürüleceği, elde edilebilecek delile göre belirlenir.
- Bilirkişi incelemesi gerektiren iddialar için karşılaştırmaya esas imza örnekleri baştan hazırlanır.
- Menfi tespit veya istirdat yoluna gidilecekse teminat ve tedbir talebi eş zamanlı planlanır.
- Zamanaşımı definin ileri sürüleceği aşama kaçırılmayacak biçimde not edilir.
Sık Karşılaşılan Hata
Delil sözleşmesinin varlığı fark edilmeden hazırlanan dilekçelerde, savunmanın tamamı kabul edilmeyecek delillere dayandırılabiliyor. Bu durumda esasa ilişkin haklı bir iddia bile usul nedeniyle değerlendirilemez hâle gelir. Sözleşme metninin ilk incelemede masaya konması, bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Bilgilendirme
Buradaki anlatım genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Senedin türü, taraflar arasındaki ilişki ve sözleşme hükümleri sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızı hukuki açıdan incelettirmeniz yerinde olur.