Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararı, alındığı anda hüküm doğurur; buna karşı gidilecek yol ise dar bir zaman aralığına sıkıştırılmıştır. TTK ve TBK çerçevesinde yürüyen bu uyuşmazlıklarda pay sahibinin başarısı, çoğu zaman toplantı gününde tutanağa ne yazdırdığına bağlıdır. Delil sözleşmesi tartışması da tam bu noktada devreye girer.
Muhalefet Şerhi: Süreden Önce Gelen Şart
Karara karşı iptal yoluna gidebilmek için, toplantıda hazır bulunan pay sahibinin muhalefetini tutanağa geçirtmesi kural olarak aranır. Şerh yazılmadığında, dava süresi henüz dolmamış olsa bile dava hakkı tartışmalı hâle gelir. Şerhin içeriği de önemlidir: "karara katılmıyorum" ifadesi tek başına zayıf kalır; hangi gündem maddesine, hangi sebeple itiraz edildiği kısa da olsa yazılmalıdır.
İptal Davasında Sürenin İşlemeye Başladığı An
TTK, genel kurul kararlarının iptali için sınırlı bir süre öngörür ve bu süre kural olarak karar tarihinden işler. Butlan iddiası ise farklı bir rejime tabidir. Dosya kurulurken hangi sakatlığın ileri sürüldüğü baştan netleştirilmelidir; çünkü iptal ve butlan iddiaları hem süre hem sonuç bakımından aynı yolu izlemez.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Ortaklar arası sözleşmelerde ve pay devir belgelerinde, uyuşmazlık hâlinde yalnızca belirli belgelerin delil sayılacağına ilişkin kayıtlara sık rastlanır. Böyle bir kayıt tarafları bağlar; ancak şirketler hukukunun emredici alanına ilişkin bir sakatlığı ortadan kaldırmaz. Uygulamada asıl sorun, kayıt nedeniyle tanık beyanına dayanılamayacağının geç fark edilmesidir. Bu durumda:
- Sözleşmedeki delil kaydının kapsamı, dava dilekçesinden önce okunmalıdır
- Ticari defter ve kayıtların TTK kapsamındaki ispat gücü ayrıca değerlendirilmelidir
- Toplantı çağrısı, vekâletnameler ve hazır bulunanlar listesi eksiksiz temin edilmelidir
- Elektronik ortamda yapılan bildirimlerin kayıtları saklanmalıdır
Delil Eksikliğinin Somut Sonucu
Genel kurul dosyalarında en çok kaybedilen delil, çağrı usulüne ilişkin olanıdır. Çağrının süresinde ve usulüne uygun yapılmadığı iddiası güçlü bir sebep olmasına rağmen, ilan ve tebligat belgeleri toplanmadığında iddia soyut kalır. Aynı şekilde toplantıda oy kullanma yasağına aykırılık ileri sürülecekse, ilgili pay sahibinin işlemle bağlantısını gösteren kayıtlar önceden hazırlanmalıdır.
Toplantıdan Dava Dilekçesine Uzanan Kontrol Listesi
- Toplantı günü: gündem maddesi bazında muhalefet şerhini yazdırın.
- Ertesi hafta: tutanağın onaylı örneğini ve hazır bulunanlar listesini temin edin.
- İlk on beş gün: çağrı ilanı ve bildirim belgelerini toplayın.
- Dava öncesi: sözleşmedeki delil kayıtlarını gözden geçirip ispat planını buna göre kurun.
- Paralel olarak: iptal talebiyle birlikte yürütmenin geri bırakılması ihtiyacını değerlendirin.
Yukarıdaki çerçeve genel bir yol haritasıdır; şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının yapılış biçimi sonucu değiştirebilir. Genel kurul kararına itiraz düşünülüyorsa süre çok kısa işlediğinden, karardan hemen sonra hukuki değerlendirme yapılması önem taşır.