Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye veya ortaklar sözleşmesine konulmuş bir tahkim kaydı bulunması, uyuşmazlığın tamamının tahkimde çözüleceği anlamına gelmez. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde bazı talepler yapısı gereği mahkeme önüne aittir. Bu ayrımın baştan yapılmaması, hem süre hem masraf kaybına yol açar.
Önce Kapsam Kontrolü
Tahkim kaydının hangi uyuşmazlıkları kapsadığı, kimleri bağladığı ve nasıl yürütüleceği tek tek okunmalıdır. Esas sözleşmedeki bir kayıt ile ortaklar arasında ayrıca imzalanmış sözleşmedeki kayıt aynı kapsamda olmayabilir. Ayrıca uyuşmazlığın tarafları arasında sözleşmeye taraf olmayan bir ortak veya yönetici bulunuyorsa, tahkim iradesinin ona karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği ayrıca tartışılır.
Mahkeme Yolunu Zorunlu Kılabilecek Talepler
- Genel kurul kararının iptali veya butlanının tespiti gibi, sonucu şirketin tüm ortaklarını etkileyen talepler.
- Şirketin feshi ve tasfiyesine ilişkin talepler.
- Ticaret siciline yönelik tescil ve terkin sonucu doğuran istemler.
- İhtiyati tedbir ve delil tespiti gibi acil koruma tedbirleri; bunlar tahkim süreci yürürken de mahkemeden istenebilir.
Süreler Tahkimde de İşler
- Genel kurul kararının iptali talebi, kanunda öngörülen üç aylık süreye tabidir; bu süre tahkim yoluna gidilecek olsa dahi dikkate alınmalıdır.
- Tahkim şartı gereği yapılacak bildirim ve hakem seçimi adımlarının kendi süreleri vardır.
- Sözleşmede belirlenen ön görüşme veya uzlaşma aşaması varsa, bu aşama atlanamaz.
- Hakem kararına karşı iptal davası, kanunda öngörülen süre içinde açılır.
Delil Eksikliği Şirket Dosyalarında Nasıl Doğar
Şirket içi uyuşmazlıklarda belgelerin çoğu karşı tarafın elindedir. Yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul tutanakları ve muhasebe kayıtları çoğunlukla şirket merkezinde tutulur. Ortak, bu belgeleri isteme hakkını kullanmadan uyuşmazlığa girdiğinde, iddialarını destekleyecek somut veriden yoksun kalır.
Bu nedenle uyuşmazlık başlamadan önce bilgi alma ve inceleme talebinin yazılı olarak yapılması, talebin karşılanmaması hâlinde bu durumun belgelenmesi gerekir. Karşılanmayan bilgi talebi, ilerleyen aşamada başlı başına bir dayanak oluşturabilir.
Değerlendirme
Burada anlatılanlar genel bir çerçeve sunar. Şirketin türü, tahkim kaydının metni ve ortaklık yapısı izlenecek yolu belirgin biçimde değiştirdiğinden, uyuşmazlık başlamadan önce sözleşme metinlerinin bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlı olacaktır.