Tahkim, ticari uyuşmazlıklarda hız ve uzmanlık vaat eder; ancak devlet yargısından farklı bir hazırlık disiplini ister. TTK ve 6102 sayılı Kanun ile TBK hükümlerinin kesiştiği bu alanda rehberimiz, tahkim şartının işletilmesine ve dosyanın delil eksikliği nedeniyle zayıflamamasına odaklanır.
İlk Sınav: Tahkim Şartı Gerçekten Geçerli mi
Süreç başlamadan önce sözleşmedeki tahkim kaydının kapsamı incelenmelidir. Kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı, uygulanacak kurallar, hakem sayısı ve tahkim yeri belirsizse, karşı taraf daha ilk aşamada yetki itirazında bulunarak zaman kazanabilir. Sözleşmenin bir kısmı için tahkim, diğer kısmı için mahkeme öngörülmüşse; ya da çerçeve sözleşme ile sipariş formları arasında çelişki varsa, bu çelişkinin nasıl çözüleceği baştan tespit edilmelidir.
Belgeye Dayalı Yargılamaya Göre Hazırlık
Tahkimde deliller kural olarak yoğun biçimde yazılı sunulur ve duruşma sayısı sınırlıdır. Bu nedenle dosya, ilk dilekçeyle birlikte neredeyse tamamlanmış olmalıdır. Hazırlanması gereken temel set şudur:
- Sözleşme ve tüm ek protokoller, imza tarihleriyle kronolojik sırada
- Sipariş, teslim, kabul ve muayene belgeleri
- Fatura, ödeme kayıtları ve cari hesap mutabakatları
- İhtar, temerrüt ve fesih yazışmaları
- Teknik uyuşmazlık varsa ölçüm raporları ve uzman görüşü
Yazışmaların yalnızca lehe kısmının sunulması, karşı tarafın aynı yazışma zincirinin devamını dosyaya koymasıyla ters etki yaratır; bütünlük ispat gücünün parçasıdır.
Usul Takvimini Yönetmek
- Tahkim başvurusundan önce sözleşmedeki bildirim ve müzakere şartları yerine getirilir.
- Hakem seçiminde uyuşmazlığın teknik niteliği gözetilir.
- Usul takvimi belirlenirken delil sunma için gerçekçi süre talep edilir; sonradan uzatma her zaman kabul görmez.
- Tanık beyanları yazılı olarak, olay-belge eşlemesi yapılarak hazırlanır.
- Uzman görüşü alınacaksa, sorular tarafsız ve cevaplanabilir biçimde formüle edilir.
Karar Sonrası İhtimalleri Baştan Düşünmek
Hakem kararının iptali sınırlı sebeplere bağlıdır; esasa ilişkin memnuniyetsizlik tek başına yeterli değildir. Bu nedenle usule ilişkin itirazlar yargılama sırasında ve zamanında tutanağa geçirilmelidir. Sonradan ileri sürülen usul itirazları, itiraz hakkından vazgeçildiği yönünde değerlendirilebilir. Kararın icrası aşamasında ise tenfiz ve icra edilebilirlik başlıkları, sözleşme yapılırken seçilen tahkim yerine göre farklı sonuçlar doğurur.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Sözleşmenin metni, tarafların ticari ilişkisi ve seçilen tahkim kuralları süreci baştan sona değiştirebileceğinden, tahkim başvurusundan önce sözleşme metninin hukuki analizinin yapılması önerilir.