Karşılıksız çıkan bir çek ya da ödenmeyen bir bono karşısında iki ayrı yol vardır: kambiyo senetlerine mahsus takip ve mahkemede dava. Bu iki yolun usul kuralları, süreleri ve arabuluculuk zorunluluğu bakımından durumu birbirinden farklıdır. Karar bu farklar görülmeden verildiğinde, alacaklı hem zaman hem masraf kaybeder.
Kambiyo Takibi mi, Dava Şartı Arabuluculuk mu?
Ticari dava şartı arabuluculuk, TTK uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davaları için öngörülmüştür. İcra takibi bir dava olmadığından, kambiyo senedine dayalı takip başlatmak için arabulucuya gitmek gerekmez. Buna karşılık takibe itiraz edilmesi üzerine açılacak itirazın iptali davası bir para alacağı davasıdır ve dava şartına tabidir. Menfi tespit talebinin ise uygulamada bu kapsamda görülmediği kabul edilmektedir.
Altı Haftalık Arabuluculuk Penceresi
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci için öngörülen süre altı haftadır; zorunlu hâllerde iki hafta uzatılabilir. Bu pencere kısa görünse de alacaklı için avantaja çevrilebilir: senedin aslı, ciro zinciri ve cari hesap mutabakatı bu süre içinde dosyalanırsa, anlaşmama tutanağı düzenlendiği anda dava dilekçesi hazır olur.
İbraz, Protesto ve Muhatap Banka Kayıtları
- Çekin muhatap bankaya ibraz edildiği tarih ve karşılıksızdır kaydının arkasına yazıldığı gün
- Bononun vadesi, protesto çekilip çekilmediği ve protestodan muafiyet kaydı
- Ciro silsilesi; beyaz ciro varsa zilyetliğin nasıl kazanıldığı
- Senedin verilme sebebini gösteren sözleşme, irsaliye ve fatura eşleşmesi
Bu belgeler, borçlunun bedelsizlik savunmasına karşı en etkili cevaptır. Delil eksikliği çoğu kez senedin kendisinde değil, arka plandaki ticari ilişkinin belgelenmemesinde ortaya çıkar.
Son Tutanağın Dava Dilekçesine Etkisi
- Arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilebilir.
- Tutanakta uyuşmazlığın konusu dar yazılırsa, dava dilekçesindeki geniş talep tartışma yaratır.
- Kısmi anlaşma hâlinde anlaşılan kısmın ilam niteliği taşıdığı gözden kaçırılmamalıdır.
Sık Görülen Süre Hataları
Kambiyo takibinde borca itiraz süresi genel ilamsız takipten daha kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Alacaklı tarafta ise takibin kesinleşmesinden sonra haciz talebinin süresinde yenilenmemesi dosyanın işlemden kalkmasına yol açar. Her iki tarafta da tek bir takvim tutulması, bu hataların çoğunu önler.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Senedin türü, ciro zinciri ve tarafların tacir sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, alacağınızın tahsili için bir hukukçudan görüş almanız isabetli olur.