Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası çoğu zaman devam eden bir sözleşme ilişkisinin içinden doğar; bayilik, distribütörlük veya ortaklık ilişkisi sona ererken müşteri listesinin, ticari sırların ya da tanıtım unsurlarının kullanılması gündeme gelir. TTK ve 6102 ile TBK çerçevesindeki bu uyuşmazlıklarda taraflar arasında bir tahkim kaydı varsa, izlenecek yol baştan farklılaşır. Bu rehber, tahkim yolunun uygulamasını ve delil eksikliğinin bu özel usulde nasıl ağırlaştığını ele alır.
Tahkim Kaydının Kapsamı Tartışması
İlk sorulacak soru, sözleşmedeki tahkim şartının haksız rekabet iddiasını da kapsayıp kapsamadığıdır. Kayıt yalnızca sözleşmenin yorumundan doğan uyuşmazlıkları kapsayacak biçimde dar yazılmışsa, sözleşme dışı bir fiilden doğan talebin buraya sığıp sığmadığı tartışılır. Kapsam belirsizse, hem tahkim hem de mahkeme yolunda süre kaybı yaşanabilir. Bu nedenle talep hazırlanmadan önce kaydın metni kelime kelime okunmalı, tarafların sonraki yazışmalarında bu konuda bir mutabakat oluşup oluşmadığı incelenmelidir.
Tahkimde Delil Toplamanın Sınırları
Tahkim usulünde tarafların elinde bulunmayan bilgilere ulaşmak devlet yargısındaki kadar kolay olmayabilir. Üçüncü kişilerdeki kayıtlar, elektronik izler ve karşı tarafın iç belgeleri bakımından bu sınır belirgindir. Dolayısıyla tahkime giden tarafın, başvurudan önce elindeki delilleri olabildiğince eksiksiz toplamış olması gerekir.
Haksız Rekabet İddiasında Toplanacak Somut Unsurlar
- Karşılaştırmalı görseller: tanıtım, ambalaj, alan adı ve arayüz benzerliklerini tarih damgasıyla gösteren kayıtlar
- Müşteri kaybını gösteren satış verileri ve dönemsel karşılaştırma tabloları
- Ticari sır niteliğindeki bilginin gizli tutulduğunu gösteren iç düzenlemeler ve erişim kısıtları
- Eski çalışan veya iş ortağıyla imzalanmış gizlilik taahhütleri
- Yanıltıcı beyanların yayıldığı mecralara ilişkin tespit kayıtları
Zararın Hesaplanabilir Hale Getirilmesi
- İhlal dönemi net biçimde tarihlendirilir; başlangıç ve bitiş belirsizse hesap da belirsizleşir.
- Kayıp, ihlal öncesi dönemle karşılaştırmalı olarak gösterilir.
- Karşı tarafın elde ettiği kazancın istenmesi halinde bunun dayanağı ayrıca açıklanır.
- Fiilin durdurulmasına yönelik talep, tazminat talebinden ayrı ve uygulanabilir biçimde yazılır.
- Kararın icra edilebilmesi için hangi eylemin yasaklanmasının istendiği somutlaştırılır.
Geçici Koruma İhtiyacı
Haksız rekabette gecikme, çoğu zaman zararı geri dönülemez hale getirir. Bu nedenle tahkim süreci başlatılırken geçici hukuki koruma ihtiyacının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Delil tespiti niteliğindeki adımların erken atılması, ihlalin sonradan gizlenmesi ihtimaline karşı dosyayı güçlü tutar.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizdeki tahkim şartının lafzı ve tarafların uygulaması sonucu değiştirebilir. Ticari ilişkinin bozulma belirtileri görüldüğünde hukuki değerlendirmenin gecikmeden yapılması önem taşır.