Ortaklar arasındaki gerilim büyüdüğünde ilk bakılan yer genellikle esas sözleşme ya da pay sahipleri sözleşmesindeki tahkim şartıdır. Ancak TTK olarak da anılan 6102 sayılı Kanun kapsamındaki her uyuşmazlık tahkime elverişli değildir ve bu belirsizlik, kısa hak düşürücü sürelerin işlemeye devam ettiği bir dönemde yaşanır. TBK hükümleri ise ortaklar arasındaki borç ilişkilerinin yorumunda tamamlayıcı rol oynar.
Tahkime Elverişlilik Tartışması
Ortaklar arasındaki pay devri, rekabet yasağı ya da kâr payı taahhüdü gibi sözleşmesel uyuşmazlıklar bakımından tahkim yaygın biçimde kabul görür. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, fesih ve organların işleyişine ilişkin talepler bakımından tahkimin mümkün olup olmadığı öğretide ve uygulamada tartışmalıdır. Bu ayrımın önceden çözülmemesi, yanlış mercie yapılan başvuru nedeniyle sürenin boşa akmasına yol açar.
Süreyle Yarışan Talepler
- Genel kurul kararının iptali için kanunda öngörülen üç aylık süre hak düşürücüdür
- Azınlık haklarının kullanımına ilişkin talepler belirli usul adımlarına bağlıdır
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna dayanan taleplerde zamanaşımı işler
- Haklı sebeple fesih taleplerinde olayın üzerinden geçen süre değerlendirmeyi etkiler
Tahkim şartı bulunsa dahi bu sürelerin durduğu kabul edilemez; bu nedenle tahkim başvurusunun tarihi ve içeriği titizlikle belgelenmelidir.
Tahkim İtirazının Zamanı
- Mahkemede dava açılmışsa, karşı taraf tahkim itirazını ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürmelidir
- Süresinde ileri sürülmeyen tahkim itirazı, tahkim şartından vazgeçildiği sonucunu doğurabilir
- Hakem heyetinin oluşumuna ilişkin itirazlar da kısa sürelere bağlıdır
- Hakem kararına karşı iptal davası, kanunda gösterilen sınırlı sebeplere ve kısa bir süreye tabidir
Sözleşmeyi Yazarken Alınacak Önlemler
Tahkim şartında uyuşmazlığın kapsamı, hakem sayısı, tahkim yeri, dili ve uygulanacak kurallar belirtilmelidir. Kapsamın yalnızca işbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar şeklinde yazılması, ortaklık ilişkisinden doğan diğer talepleri dışarıda bırakabilir. Ayrıca geçici hukuki koruma taleplerinin mahkemeden istenebileceğinin açıkça düzenlenmesi, acil durumlarda zaman kazandırır.
Kapanış
Şirket içi uyuşmazlıklarda yol seçimi, talebin niteliğine göre değişir ve yanlış seçim çoğu zaman geri dönülemez. Sözleşmenizdeki tahkim şartının kapsamını, ihtilaf büyümeden önce hukuki değerlendirmeye tabi tutmanız önerilir.