Kambiyo senetlerine özgü takip, alacaklıya hız kazandıran ancak borçluya çok dar bir savunma penceresi bırakan bir yoldur. İcra ve İflas Kanunu bu takipte ödeme emrine karşı borca ve imzaya itiraz süresini beş gün olarak belirler. Süre, alışılmış yedi günlük itiraz süresiyle karıştırıldığında hak kaybı doğar. Taraflar arasında bir delil sözleşmesi bulunması ise bu dar pencerede hangi belgeye dayanılabileceğini doğrudan etkiler.
Beş Günlük Pencerede Ne Yapılır?
- İtiraz, icra dairesine değil icra hukuk mahkemesine yapılır.
- İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.
- İtiraz kural olarak takibi durdurmaz; durdurma için ayrıca karar gerekir.
- Zamanaşımı ve senedin kambiyo vasfına ilişkin şikâyet ayrı bir başlıktır.
İbraz ve Zamanaşımı Süreleri
Çekte ibraz süresi, düzenleme ve ödeme yerinin aynı olması hâlinde on gün, farklı yerlerde bir aydır. İbraz süresinin geçirilmesi çekin kambiyo senedi olarak takibe konulmasını etkiler. Çekten doğan talepler ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Bonoda ise düzenleyene karşı istemler vadeden itibaren üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bu tarihler senedin fotokopisi üzerinden değil, aslı üzerinden doğrulanmalıdır.
Delil Sözleşmesi Nereye Kadar İşler?
Taraflar aralarındaki temel ilişkinin belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırmış olabilir. Böyle bir kayıt, senedin bedelsiz kaldığı veya teminat amaçlı verildiği iddiasında hangi belgenin dinleneceğini belirler. Ancak delil sözleşmesi, senedin şekil şartlarına ilişkin denetimi ve kamu düzenine ilişkin itirazları ortadan kaldırmaz. Sözleşmenin kapsamı takip başlamadan önce okunmalıdır; beş günlük süre içinde metin aramak çoğu zaman mümkün olmaz.
Senedi Erken Denetlemek
- Senet metnindeki zorunlu unsurlar tek tek kontrol edilir.
- Tarih, vade ve tutar üzerinde sonradan değişiklik izi araştırılır.
- Ciro zinciri ve son hamilin sıfatı incelenir.
- Teminat senedi iddiası varsa buna dayanak belgeler önceden hazırlanır.
Alacaklı Tarafında Zaman Yönetimi
Alacaklı bakımından da bekleme maliyetlidir. Senedin zamanaşımına uğraması hâlinde kambiyo takibi imkânı kapanır ve temel ilişkiye dayalı daha uzun bir yola geçilmesi gerekir. Bu nedenle vade ve ibraz tarihleri, tahsil beklentisi sürerken de takvime işlenmeli; ödeme vaadi alınan dönemlerde sürenin durmadığı unutulmamalıdır.
Not
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Senedin türü, ciro zinciri ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri sonucu değiştirdiğinden, ödeme emri elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması gerekir.