Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararına karşı açılacak iptal davası, TTK bakımından hak düşürücü süreye bağlanmıştır. Karar tarihinden itibaren işleyen bu üç aylık pencere, hâkim tarafından resen gözetilir; taraflar ileri sürmese bile süre geçmişse dava esasa girilmeden reddedilir. Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuğun kapsamı ise ayrı bir tartışmadır ve bu iki konunun karıştırılması sık rastlanan bir hak kaybı sebebidir.
Hangi Ticari Dava Arabuluculuğa Tabi
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, esas olarak konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için öngörülmüştür. Genel kurul kararının iptali talebi ise bir para alacağı değil, kararın geçersizliğinin tespitine yönelik bir istemdir. Buna karşılık aynı olaydan doğan tazminat talepleri para alacağı niteliğindeyse, bunlar için ayrı bir arabuluculuk süreci gerekebilir. Bu ayrımı baştan yapmayan dosyalarda ya gereksiz arabuluculukla üç aylık süre eritilir ya da gerekli arabuluculuk atlandığı için dava usulden reddedilir.
Üç Aylık Sürenin İşleyişi
Süre, kararın alındığı genel kurul tarihinden işler; kararın tescil veya ilan tarihi bu süreyi kendiliğinden uzatmaz. Toplantıya katılıp olumsuz oy kullanan ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi ile toplantıya usulsüz çağrı nedeniyle katılamayan pay sahibinin durumu farklı değerlendirilir. Bu nedenle muhalefet şerhinin tutanağa hangi ifadeyle geçtiği, davanın kabul edilebilirliği bakımından belirleyici olur.
İptal ile Butlan Arasındaki Fark Neden Süreyi Değiştirir
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar iptal davasının konusudur ve süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da şirketin temel yapısını bozan kararlar bakımından butlanın tespiti gündeme gelir; bu talep süreye bağlı değildir. Dava dilekçesinde talebin hangi kategoriye girdiğinin doğru kurulması, süre geçmiş dosyalarda kalan tek imkânı belirler.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve çağrı belgeleri temin edilir.
- Muhalefet şerhinin metni ve tutanağa geçiş anı kontrol edilir.
- Toplantı ve karar nisaplarının esas sözleşmeye uygunluğu incelenir.
- Aynı olaydan doğan para talepleri ayrıştırılıp arabuluculuk gereği ayrıca değerlendirilir.
- Kararın icrasının geri bırakılması talebinin gerekliliği baştan kararlaştırılır.
Şirketler hukukunda her uyuşmazlık kendi belgeleri üzerinden okunur; toplantı çağrısının şekli ve tutanak içeriği sonucu doğrudan etkiler. Buradaki bilgiler genel nitelikte olup, üç aylık süre işlemeye başladığı için değerlendirmenin gecikmeden bir hukukçuyla yapılması önem taşır.