Ticari hayatta haksız rekabet iddiası çoğu zaman hızlı hareket gerektirir; çünkü zarar sürerken geçen her hafta pazar payına yansır. Ne var ki TTK ve 6102 sayılı düzenleme çerçevesinde açılacak davada ilk engel esas değil, usuldür: taraflar arasında bir tahkim şartı varsa, mahkemeye açılan dava daha ilk oturumda bloke olabilir. Bu rehber, tahkim ile devlet yargısı arasındaki tercihi ve yanlış merci riskini ele alıyor.
Önce Sözleşmedeki Uyuşmazlık Maddesini Okuyun
Distribütörlük, franchise, tedarik veya ortaklık sözleşmelerinde yer alan tahkim maddesi çoğu zaman genel ifadelerle yazılır. Kritik soru şudur: haksız rekabet iddiası sözleşme ilişkisinden mi doğuyor, yoksa sözleşme dışı bir eylemden mi? Sözleşmenin ihlaline dayanan talepler tahkim kapsamına girerken, üçüncü kişilere yönelik piyasa davranışlarından doğan talepler çoğu zaman kapsam dışında kalır. Aynı olayın iki farklı mercide görülmesi ihtimali baştan planlanmalıdır.
Tahkim İtirazının Zamanı
Tahkim şartına rağmen mahkemede dava açılmışsa, karşı tarafın bu itirazı belirli bir aşamaya kadar ileri sürmesi gerekir. Esasa cevap verildikten sonra dile getirilen itiraz genellikle sonuç doğurmaz. Bu kural iki yönlü çalışır: davacı için hızlı bir avantaj, davalı için ise dikkatle korunması gereken bir hak anlamına gelir.
Delilin Zamanla Kaybolması Sorunu
Haksız rekabet dosyalarında deliller çoğunlukla dijitaldir ve hızla değişir. Bu nedenle dava veya tahkim başlamadan önce şu adımlar düşünülmelidir:
- İnternet sitesi, ilan ve sosyal medya içeriklerinin tarihli biçimde tespit ettirilmesi.
- Müşteri kaybını gösteren satış verilerinin karşılaştırmalı dönem tablosuyla hazırlanması.
- Çalışan geçişi iddialarında iş sözleşmelerindeki gizlilik ve rekabet hükümlerinin derlenmesi.
- Delil tespiti talebinin, esas uyuşmazlığın görüleceği merci gözetilerek yapılması.
Geçici Koruma Talepleri Nereye Yapılır?
Tahkim yoluna gidilmesi, ihtiyati tedbir taleplerinin tamamen kapandığı anlamına gelmez. Uygulamada acil koruma talepleri için mahkemeye başvurulabilmesi mümkündür; ancak bu başvurunun kapsamı ve tahkim süreciyle ilişkisi baştan kurgulanmalıdır. Aksi hâlde alınan tedbir, esas uyuşmazlığın görüldüğü yapıyla uyumsuz kalır.
Ticari Dava Şartı Arabuluculuğu Unutmamak
Tazminat ve alacak içeren ticari taleplerde dava öncesi arabuluculuk aşaması gündeme gelir. Buna karşılık yalnızca haksız rekabetin tespiti ve önlenmesine yönelik talepler farklı değerlendirilir. Talep kalemleri karışık biçimde yazıldığında, dosyanın bir kısmı usulden dönebilir; bu nedenle dilekçedeki talepler baştan ayrıştırılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Sözleşmenizin metni, tarafların sıfatı ve zararın niteliği izlenecek yolu değiştirir; harekete geçmeden önce sözleşme ve delil durumunuz üzerinden ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir.