Şirket genel kurulunda alınan bir karara itiraz edilirken iki teknik eşik vardır: dava hangi mahkemede açılacaktır ve tarafların önceden kararlaştırdığı delil düzeni bu davada geçerli olacak mıdır? TTK ve HMK bu iki soruya farklı yerlerde cevap verdiğinden, ikisinin birlikte planlanması gerekir.
Görev, Yetki ve Dava Açma Süresi
Genel kurul kararlarının iptali istemi mutlak ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yetki bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. TTK, iptal davasının karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmasını arar; bu süre hak düşürücüdür ve uzatılamaz. Butlan iddiası ise farklıdır; kararın yokluğu veya kesin hükümsüzlüğü ileri sürülüyorsa süre koşulu aynı şekilde işlemez. Dilekçede iptal ile butlan taleplerinin karıştırılması, dosyanın en başında süre tartışmasına sürüklenmesine yol açar.
Dava Açabilecek Kişiler
- Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri.
- Toplantıya çağrının usulsüz yapıldığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini ileri sürebilecek durumdaki pay sahipleri.
- Kararın uygulanmasının kişisel sorumluluğunu doğuracağı yönetim kurulu üyeleri.
- Yönetim kurulu, kurul kararıyla şirket adına.
Delil Sözleşmesi Nereye Kadar Geçerlidir
HMK, tarafların belirli bir uyuşmazlıkta hangi delillerle ispat yapılacağını sözleşmeyle kararlaştırmasına imkan tanır. Ancak bu serbesti sınırsız değildir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konularda delil sözleşmesi yapılamaz; şirketler hukukunda emredici hükümlere ve pay sahipliği haklarının özüne dokunan bir düzenleme geçerlilik kazanmaz. Pay sahipleri sözleşmesinde yer alan delil kısıtlamalarının, iptal davasında doğrudan uygulanacağı varsayımı bu nedenle risklidir.
Toplantı Öncesi ve Sonrası Kontrol Adımları
- Çağrı usulü, gündem ilanı ve toplantıya çağrı belgelerinin tarihleriyle birlikte saklanması.
- Hazirun cetveli, vekaletnameler ve temsil belgelerinin nüshalarının alınması.
- Muhalefet şerhinin, hangi gündem maddesine ilişkin olduğu açıkça yazılarak tutanağa geçirilmesi.
- Toplantı ve karar nisaplarının, esas sözleşme ile TTK hükümleri karşılaştırılarak denetlenmesi.
- Kararın icrasının durdurulmasına yönelik tedbir isteminin dava dilekçesinde ayrıca gerekçelendirilmesi.
Kapanış
Genel kurul uyuşmazlıklarında dosyanın seyri, toplantı gününde tutulan kayıtlarla belirlenir; sonradan üretilen açıklamalar aynı ağırlığı taşımaz. Şirket yapısı ve esas sözleşme hükümleri her olayda farklılık gösterdiğinden, üç aylık süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme alınması önerilir.