Haksız rekabet dosyalarında tarafların çoğu, ihlalin varlığını tartışmadan önce hangi mahkemede ve hangi delille tartışacaklarını çözmek zorunda kalır. TTK ve TBK ekseninde, 6102 sayılı Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde bu rehber, delil sözleşmesinin etkisi ile başvuru sırasını birlikte ele alıyor.
İhlalin Niteliği Görevli Mahkemeyi Değiştirir
Rakibin müşteri çevresini yanıltıcı beyanla ele geçirmesi, çalışanın sır niteliğindeki bilgiyi taşıması ve markaya benzer bir işaretin kullanılması birbirine yakın görünse de aynı kapıya götürülmez. Ticari nitelikteki haksız rekabet uyuşmazlıkları asliye ticaret mahkemesinin alanındayken, tescilli sınai haklara yönelen ihlaller için ihtisas mahkemeleri öngörülmüştür. Aynı fiilin iki başlığı da içerdiği hallerde taleplerin ayrıştırılması, tüm dosyanın görevsizlikle geri dönmesini önler.
Sözleşmedeki Delil ve Yetki Kayıtları
- Taraflar arasında geçerli bir delil sözleşmesi varsa, ispatın hangi araçla yapılacağı önceden belirlenmiş olabilir.
- Münhasır nitelikteki kayıtlar, sözleşmede sayılanlar dışındaki delillere başvurulmasını sınırlayabilir.
- Yetki ve tahkim kayıtları, davanın açılacağı yeri veya yargı yolunu tümüyle değiştirebilir.
- Bu kayıtların geçerliliği, tarafların tacir sıfatına ve metnin açıklığına bağlıdır.
Dava dilekçesi yazılmadan önce sözleşmenin bu maddelerinin okunmaması, ilk celsede karşılaşılacak en can sıkıcı itirazı davet eder.
İhtiyati Tedbir: Zamanlama Meselesi
- İhlalin sürdüğü ve gecikmenin zararı büyüteceği somut olgularla ortaya konur.
- Talep, durdurulması istenen fiili tereddüde yer bırakmayacak şekilde tanımlar.
- Teminat konusu baştan planlanır; teminatın yatırılmaması kararı işlevsiz bırakır.
- Tedbir kararının uygulanması için kanunda öngörülen kısa süreler kaçırılmaz.
Zararın ve İhlalin İspatı
Haksız rekabetin varlığı kadar, bu fiil nedeniyle uğranılan zararın gösterilmesi de gerekir. Ciro düşüşünü tek başına ihlale bağlamak zordur; bu nedenle karşılaştırmalı satış verileri, kaybedilen müşterilerle yapılan yazışmalar ve piyasadaki karışıklığı gösteren üçüncü kişi beyanları birlikte sunulmalıdır. Elektronik verilerde kaydın bütünlüğünü koruyacak biçimde yedeklenmesi ve gerektiğinde tespit yoluna başvurulması ispat gücünü artırır.
Dava Öncesi Zorunlu Aşama
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Buna karşılık yalnızca ihlalin tespiti, önlenmesi ve durumun ortadan kaldırılması isteniyorsa tablo farklıdır. Tazminat talebinin eklenip eklenmeyeceğine karar verilmeden dava açılması, dosyanın usulden reddine yol açabilir.
Bu metin genel bir çerçeve sunar; sözleşme hükümleri ve piyasadaki fiili durum sonucu değiştirebilir. Haksız rekabet iddiasını ileri sürmeden önce delil, görev ve dava şartı başlıklarının birlikte incelenmesi yerinde olur.