Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında ilk bakılacak yer sözleşmenin ispat hükümleridir. TTK ve TBK ile birlikte 6102 sayılı Kanunun tacir sıfatına bağladığı sonuçlar, tarafların ispat araçlarını önceden belirlemesine geniş bir alan açar. Ancak her delil sözleşmesi her uyuşmazlıkta işlemez; sınırı bilmeden yazılan bir madde, koruma sağlayacağı yerde tarafı silahsız bırakabilir.
Sözleşmeye Yazılan İspat Kaydını Okumak
Uygulamada en sık rastlanan kayıt, defter ve kayıtların münhasır delil sayılacağına ilişkin hükümdür. Böyle bir kaydın geçerliliği, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın konusuna göre değerlendirilir. Kaydın yorumunda üç soru sorulmalıdır: hangi konuları kapsıyor, hangi delilleri dışlıyor, dışlanan delil kamu düzenine ilişkin bir konuya mı dokunuyor? Bu üç soruya cevap verilmeden dilekçe yazılmamalıdır.
Ticari Defterlerin ve Elektronik Kayıtların Yeri
- Defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığına ilişkin açılış ve kapanış kayıtları
- Cari hesap ekstreleri ile mutabakat yazışmalarının tarih sırası
- Fatura, irsaliye ve teslim tutanaklarının birbirini doğrulaması
- Sipariş ve onayların geçtiği e-posta trafiği ile bunların bütünlüğünü gösteren kayıtlar
- Yetkili temsilcinin imza sirküleri ve temsil yetkisinin kapsamı
Faturaya süresinde itiraz edilmemesi, sözleşmenin varlığından çok içeriğinin kabulü tartışmasında etki doğurur; bu ayrım dilekçede net biçimde kurulmalıdır.
Sözleşme Yazarken Alınacak Önlemler
- Bildirimlerin hangi adrese ve hangi yolla yapılacağı tek bir maddede toplanır.
- Teslim, kabul ve ayıp ihbarı için kullanılacak belge formatı önceden kararlaştırılır.
- Elektronik yazışmaların delil değerine ilişkin kayıt, dışlayıcı değil tamamlayıcı biçimde yazılır.
- Yetkili mahkeme ve tahkim kaydı, ispat hükümleriyle çelişmeyecek şekilde düzenlenir.
Arabuluculuk Masası ile Dava Arasındaki Hesap
Konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır; bu aşama zorunlu olduğu kadar stratejik de bir fırsattır. Delil durumu güçlü olan taraf için masa, karşı tarafın savunmasını erken görme imkanı sağlar. Delil durumu zayıf olan taraf içinse ticari ilişkinin sürdürülmesi ve tahsilat hızı, düşük bir bedelle anlaşmayı makul kılabilir. Karar verilirken yalnızca alacak tutarı değil, yargılama süresi, bilirkişi incelemesi ihtimali ve karşı tarafın ödeme gücü de hesaba katılmalıdır.
Sözleşme metninin kendi ifadeleri sonucu belirlediğinden, buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Mevcut sözleşmenizin ispat hükümlerini bir hukukçuya inceletmeniz, uyuşmazlık çıkmadan önce en etkili adımdır.