Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda zaman, hukuki argümandan daha belirleyici olabilir. Yönetimi elinde tutan taraf şirket kayıtlarına, kaşesine ve nakit akışına erişebildiği için, dava açılıncaya kadar geçen sürede fiilî durum kalıcı hâle gelebilir. TTK ve 6102 çerçevesinde ihtiyati tedbir bu nedenle bir yan talep değil, uyuşmazlığın omurgasıdır. Ancak tedbir talebi, esas davadan farklı bir ispat mantığına dayanır.
Yaklaşık İspat Ne Demek, Ne Demek Değil
İhtiyati tedbirde mahkemeden istenen şey uyuşmazlığın esasının çözülmesi değil, hakkın elde edilmesinin ciddi şekilde zorlaşacağı ihtimalinin inandırıcı biçimde ortaya konmasıdır. Bu eşik tam ispattan hafiftir; fakat soyut endişe beyanı bu eşiği karşılamaz. Talep dilekçesinde iki unsur ayrı ayrı gösterilmelidir: hakkın varlığına ilişkin belge dayanağı ve gecikmeden doğacak somut zarar tehlikesi.
Hangi Belge Neyi Gösterir
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil edilmiş kararlar: yetki ve temsil ilişkisinin fotoğrafını verir
- Pay defteri ve genel kurul tutanakları: ortaklık sıfatının ve oy oranlarının tartışmasız dayanağıdır
- Yönetim kurulu karar defteri: usulsüz alınmış kararlarda toplantı ve nisap sorunlarını açığa çıkarır
- Banka hareketleri ve cari hesap ekstreleri: şirket kaynağının ortak lehine kullanıldığı iddiasında en somut delildir
- Ortaklar arası sözleşme ve yazışmalar: rekabet yasağı ve devir taahhütleri buradan çıkar
Tedbirin Kapsamını Doğru Ölçeklemek
Talep edilen tedbir, korunmak istenen menfaatle orantılı olmalıdır. Şirketin tüm faaliyetini durduran genişlikte bir talep, kabul görme ihtimalini düşürdüğü gibi kabul edilse dahi şirketin değerini eriterek talep edene de zarar verir. Pratikte ölçülü talep örnekleri şunlardır: belirli bir payın devrinin sicil nezdinde önlenmesi, belirli bir taşınmaz veya makine üzerinde tasarrufun sınırlanması, tek imzayla yapılacak belirli işlemler için çift imza şartı aranması. Teminat yükümlülüğü ve karşı tarafın tedbire itiraz ihtimali baştan hesaplanmalıdır.
Sulh Görüşmesine Ne Zaman Geçilir
Ortaklık ilişkisi çoğu zaman ticari olduğu kadar kişiseldir ve mahkeme kararı ilişkiyi onarmaz. Tedbir kararı alınmış olması, sulh masasındaki pazarlık gücünü belirgin biçimde artırdığı için görüşme genellikle bu aşamadan sonra verimli olur. Sulh lehine işaretler: şirketin faaliyetinin uyuşmazlıktan zarar görmesi, tarafların birbirine karşılıklı borçlu olması, üçüncü kişilere karşı doğacak yükümlülüklerin ortak sorumluluk doğurması. Davaya devam lehine işaretler: kayıtlara erişimin fiilen engellenmesi ve karşı tarafın müzakere iradesi göstermemesi.
Kapanış Notu
İhtiyati tedbir, dosyanın ilk gününde kurulan delil düzeninin ürünüdür; sonradan toplanan belgeyle telafisi güçtür. Bu metin bilgilendirme amaçlıdır ve şirket türü, esas sözleşme hükümleri ile ortaklık yapısı sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce bir avukatla dosya değerlendirmesi yapılması önerilir.