Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tüketicinin haklı olması tek başına yetmez; talebin doğru mercie, doğru tutar üzerinden ve doğru belgelerle taşınması gerekir. Uygulamada kaybedilen dosyaların önemli bölümü esastan değil, başvurulan yerin yetkisiz ya da görevsiz çıkmasından kaynaklanır.
Parasal sınır neyi değiştirir?
TKHK, tüketici uyuşmazlıklarını değerine göre ikiye ayırır. Belirli bir parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindekiler tüketici mahkemesinin işidir. Söz konusu sınır her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiğinden, başvuru yapılacağı tarihte yürürlükte olan tutarın kontrol edilmesi gerekir. Geçen yılın rakamına göre hazırlanan bir başvuru, doğrudan ret sebebi olabilir.
Talebin nasıl kurulduğu, sınırı da belirler
Ayıplı malda seçimlik hakların hangisinin kullanıldığı, uyuşmazlığın değerini doğrudan etkiler. Bedel iadesi talebi malın satış bedeli üzerinden hesaplanırken, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim taleplerinde değer farklı belirlenir. Tazminat kalemleri eklendiğinde tutar sınırı aşabilir ve dosya mahkemelik hâle gelebilir. Bu nedenle talep, başvurudan önce kalem kalem yazılmalıdır.
İspat yükünü lehe çeviren belgeler
- Fatura, sipariş özeti ve teslim tarihini gösteren kargo kaydı
- Ayıbın ortaya çıktığı anı belgeleyen fotoğraf, video ve servis kabul formu
- Satıcıya yapılan bildirimin tarihi belli hâli: e-posta, uygulama içi yazışma veya ihtarname
- Yetkili servisin arıza tanımını içeren raporu ve yapılan işlem dökümü
Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamındaki alışverişlerde platform üzerindeki yazışmalar zamanla erişilemez hâle gelebildiğinden, bu kayıtların erken aşamada dışarı alınması önerilir.
Sürelerin işlemeye başladığı an
Ayıplı maldan doğan sorumluluk, kanunda öngörülen zamanaşımı süresine tabidir ve bu süre kural olarak malın tüketiciye teslimiyle işlemeye başlar. Ayıbın ağır kusurla veya hile ile gizlenmiş olması hâlinde ise süre sınırından yararlanılamaz. Bu ayrım, geç fark edilen gizli ayıplarda dosyanın tek dayanağı hâline gelebilir; dolayısıyla ayıbın ne zaman ve nasıl öğrenildiği başvuru metninde açıkça anlatılmalıdır.
Yanlış mercie başvurunun bedeli
Görevsiz hakem heyetine yapılan başvuru, dosyayı otomatik olarak mahkemeye taşımaz. Ret kararı sonrası yeniden başvuru gerekir ve bu sırada geçen süre kişinin aleyhine işleyebilir. Başvuru yerinin seçimi, tutar hesabıyla birlikte en başta netleştirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Somut alışverişin türü, satıcının statüsü ve talep tutarı sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanın bir uzmanla değerlendirilmesi yerinde olur.