Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tüketicinin haklı olması çoğu zaman yeterli değildir; ayıbın varlığını ve zamanında bildirildiğini gösterebilmek gerekir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Satış Yönetmeliği bu iki noktayı farklı biçimde düzenler. Aşağıdaki uygulama planı, ispat malzemesini süre dolmadan toplamaya odaklanır.
Sürenin Başlangıcı Teslim Tarihidir
Ayıptan sorumluluk için kanunda öngörülen süre, kural olarak malın tüketiciye teslimi ile işlemeye başlar; konut ve tatil amaçlı taşınmazlar için daha uzun bir süre öngörülmüştür. Burada kritik olan, teslim tarihinin kargo kaydı, fatura veya teslim tutanağı ile sabitlenmesidir. Satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hâllerde süre sınırından yararlanamayacağı kabul edilir; bu istisnanın ileri sürülebilmesi de ayrıca ispat gerektirir.
Ayıbın Türüne Göre Delil Stratejisi
Açık ayıp ile gizli ayıp aynı şekilde ispatlanmaz. Açık ayıpta teslim anındaki durumun kayda geçirilmesi, gizli ayıpta ise ayıbın ortaya çıktığı anın belgelenmesi belirleyicidir.
- Teslim anında çekilen tarihli fotoğraf ve açılış görüntüsü
- Yetkili servis giriş fişleri ve arıza tespit kayıtları
- Satıcıya yapılan bildirimin tarihini gösteren yazışmalar
- Ürün tanıtım ve satış sayfasındaki vaatlerin ekran kayıtları
- Bağımsız teknik inceleme raporu
Mesafeli Satışta Ek Bir Katman
İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde cayma hakkı ile ayıp iddiası birbirine karıştırılmamalıdır. Cayma hakkı sebep göstermeksizin kullanılan ve kısa süreye bağlı ayrı bir haktır; süresi geçtiğinde ayıp iddiası ortadan kalkmaz. Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamında ön bilgilendirme formunun sunulmamış olması ise ayrı bir tartışma başlığı yaratır ve ispat yükünü satıcı tarafına kaydırabilir.
Başvuru Sırası ve Talebin Yazımı
- Teslim tarihi ve ayıbın fark edildiği tarih belgeye bağlanır.
- Satıcıya yazılı bildirim yapılır ve gönderi kaydı saklanır.
- Seçimlik haklardan hangisinin kullanıldığı açıkça yazılır; ücret iadesi, değişim, onarım ve bedel indirimi ayrı taleplerdir.
- Parasal sınırlara göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu belirlenir.
- Reddedilme ihtimaline karşı teknik rapor talebi baştan planlanır.
Sürenin Kaçırılması Hâlinde
Kanuni süre dolduğunda talep hakkı kural olarak sona erer. Ancak satıcının ayıbı bildiği hâlde sakladığına dair somut delil varsa, bu istisnaya dayanmak mümkün olabilir. Bu iddianın dosyaya baştan konulması, sonradan eklenmesinden çok daha güçlü sonuç verir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Ürün türü, satış kanalı ve garanti şartları hesabı değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde bir hukukçudan görüş alınması yararlı olacaktır.