İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketiciye tanınan cayma hakkı, gerekçe göstermeksizin sözleşmeden dönme imkânı verir. TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği çerçevesinde bu hak kural olarak on dört gün içinde kullanılır. Uygulamadaki asıl tartışma ise hakkın varlığı değil, sürenin ne zaman başladığı ve satıcının iade yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğidir.
Sürenin Başlangıcı Hangi An
Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde süre malın tüketiciye teslimiyle; hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulmasıyla işlemeye başlar. Birden fazla parça hâlinde teslim edilen siparişlerde son parçanın tesliminin esas alınması gerekir. Satıcı cayma hakkına ilişkin bilgilendirmeyi usulüne uygun yapmamışsa, sürenin uzayacağı yönündeki düzenleme tüketici lehine önemli bir koruma sağlar.
Cayma Hakkının Kullanılamayacağı Ürünler
- Tüketicinin isteğine göre kişiselleştirilerek hazırlanan ürünler
- Ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve dijital içerikler
Bildirimi Kanıtlanabilir Şekilde Yapmak
Cayma bildiriminin süresi içinde gönderilmiş olması yeterlidir; ancak gönderim kanıtlanamazsa hak fiilen kullanılamamış sayılır. Bu nedenle bildirim, satıcının sunduğu resmî kanal üzerinden yapılmalı ve ekran görüntüsü, e-posta kaydı veya gönderi takip numarası saklanmalıdır. İade kargosunun anlaşmalı taşıyıcı ile gönderilmesi de masrafın kime ait olacağını etkiler.
Satıcı İadeyi Yapmazsa: Başvuru Sırası
- Satıcıya yazılı talep iletilir ve iade için süre verilir.
- Uyuşmazlığın parasal değeri kanunda belirlenen sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur.
- Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür.
- Hakem heyeti kararına karşı itiraz yolu, süresi içinde tüketici mahkemesine yapılır.
Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden, başvuru yapılmadan önce ilgili yılın güncel tutarının teyit edilmesi gerekir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre yönünden korunma sağlamayabilir.
Anlaşma Yolu Ne Zaman Mantıklı
Satıcı iadeyi kabul ediyor ancak kargo bedeli veya kullanım payı konusunda itiraz ediyorsa, aradaki fark küçükse çözüm görüşmesi hızlı sonuç verir. Buna karşılık satıcı cayma hakkını tümüyle reddediyor, ürünü ayıplı teslim etmiş veya bilgilendirme yükümlülüğünü hiç yerine getirmemişse, kayıtlı bir karar alınması sonraki benzer uyuşmazlıklar için de dayanak oluşturur.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Sipariş türü, teslim tarihi ve satıcının bilgilendirme uygulaması sonucu etkilediğinden, başvuru yapmadan önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz faydalı olur.