Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı, tüketiciye tanınmış en güçlü koruma araçlarından biridir; ancak kullanımı biçimsel kurallara sıkı sıkıya bağlıdır. Uyuşmazlıkların büyük bölümü hakkın varlığından değil, bildirimin ne zaman ve nasıl yapıldığından doğar. Bu nedenle mesele, cayma hakkının olup olmadığından çok, kullanıldığının nasıl kanıtlanacağıdır.
Sürenin Uzadığı Haller
Mesafeli Satış Yönetmeliği uyarınca tüketici, sözleşmeden on dört gün içinde ve gerekçe göstermeksizin cayabilir. Hizmet sözleşmelerinde bu süre sözleşmenin kurulduğu günden, mal teslimlerinde ise malın teslim alındığı günden işler. Satıcı ya da sağlayıcı cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapmamışsa süre uzar. Bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü tüketiciye değil, satıcıya aittir; bu dağılım pek çok dosyada sonucu belirler.
Cayma Hakkının Bulunmadığı Sözleşmeler
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiselleştirilerek hazırlanan mallar
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler
- Ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen ve tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallar
- Fiyatı finansal piyasadaki dalgalanmalara bağlı olan ve satıcının denetiminde olmayan mallar
Bildirimin Yöneltilmesi Yeterlidir
Cayma bildiriminin süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; karşı tarafa ulaşmasının süre içinde gerçekleşmesi aranmaz. Buna karşılık bildirimin yapıldığı an ispatlanmalıdır. Uygulamada en güvenli yol, satıcının sunduğu iletişim kanalından yazılı bildirim yapmak ve aynı içeriği elektronik posta ya da noter kanalıyla teyit etmektir. Telefonla yapılan görüşme, kaydı bulunmadıkça sonradan tartışmaya açık kalır.
İade ve Geri Ödeme Yükümlülüğü
Cayma bildiriminin ulaşmasından itibaren satıcı, tahsil edilen bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan belgeleri kanunda öngörülen süre içinde iade etmekle yükümlüdür. Bedelin kredi kartına iade edilmesi halinde bankaya talimatın verildiği tarih ile hesaba yansıma tarihi arasındaki farkın sorumluluğu satıcıya aittir. Malın iade masrafının kime ait olacağı ise ön bilgilendirmede yer alıp almadığına göre değişir.
Uyuşmazlık Nereye Taşınır
Talep karşılanmazsa, TKHK uyarınca uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur. Heyetler için öngörülen parasal sınır her yıl güncellendiğinden, başvuru yılındaki geçerli tutar teyit edilmelidir. Heyet kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir; bu süre geçtiğinde karar kesinleşir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her sözleşme tipi için aynı sonucu vermez. Somut olayınızda hangi sürenin işlediğinden emin değilseniz, bildirim yapmadan önce bir hukukçuya danışmanız yararlı olacaktır.