Yabancıların Türkiye'de kalış hakkı, YUKK ile kurulan izin sistemine dayanır. Bu sistemde en sık karşılaşılan sorun, iznin reddedilmesi veya iptali değil, bu kararlara karşı hangi sürede ve hangi mercie başvurulacağının bilinmemesidir. Sürenin kaçırılması, kişinin ülkedeki tüm hukuki statüsünü etkileyen bir sonuç doğurur.
Başvuru ve Uzatma Takvimi
İkamet izni türleri kalış amacına göre ayrışır; her türün kendi şartları ve süresi vardır. Uzatma başvurusunun, mevcut iznin sona ermesinden önceki dönemde yapılması gerekir. Başvurunun zamanında yapılmış olması, değerlendirme tamamlanana kadar kişinin durumunu koruyan bir işlev görür. Randevu tarihinin ileriye düşmesi hâlinde, başvurunun sistem üzerinden yapıldığı tarihi gösteren belge saklanmalıdır; ihtilafta bu tarih esas alınır.
Ret ve İptal Kararlarına Karşı Dava
İkamet izni talebinin reddi, uzatma başvurusunun reddi ya da mevcut iznin iptali birer idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olur. İYUK'a göre dava açma süresi, işlemin yazılı bildiriminden itibaren işler ve genel süre altmış gündür. Sınır dışı etme kararları bakımından ise çok daha kısa ve kesin bir süre öngörülmüştür; bu tür kararlarda süre gün hesabıyla işlediğinden, kararın tebliğ edildiği gün derhâl harekete geçilmelidir. Sınır dışı dosyalarında davanın açılmış olmasının işlemin uygulanmasına etkisi, kararın dayandığı sebebe göre değişir.
Tebligatın Nasıl Yapıldığı Neden Önemli?
Yabancıların dosyalarında en sık tartışılan konu, kararın usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğidir. Adres beyanının güncel tutulmaması, tebligatın yapılmış sayılmasına ve sürenin farkında olunmadan tükenmesine yol açar. Bildirimin yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına yapılması gerektiği kuralı, uygulamada dosyanın seyrini değiştiren bir ayrıntıdır. Şu belgeler mutlaka saklanmalıdır:
- Başvuru ve randevu kayıtları ile ödeme dekontları
- Karara ilişkin tebligat zarfı ve tebliğ tarihi
- Adres beyanı ve ikametgâh kayıtları
- Kalış amacını destekleyen sözleşme, kayıt veya davet belgeleri
Vatandaşlık Sürecine Etkisi
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvurularda, kesintisiz ikamet şartı önemli bir yer tutar. İzin süreleri arasında oluşan boşluklar ya da yurt dışında geçirilen dönemler, sonraki aşamada kesintisizlik tartışmasına yol açar. Bu nedenle her izin döneminin belgesi, aradan yıllar geçse dahi arşivlenmelidir. İstisnai yollarla yapılan başvurularda ise şartların değerlendirilmesi idarenin takdirine bağlı olduğundan, ret kararının gerekçesinin somut biçimde ele alınması gerekir.
Yürütmenin Durdurulmasını İstemek
İptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Talebin kabulü için telafisi güç zararın gösterilmesi gerekir; aile bütünlüğü, eğitim ve sağlık durumu gibi unsurlar belgelendirildiğinde bu değerlendirmede ağırlık taşır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; izin türünüz ve kararın gerekçesi izlenecek yolu değiştirebilir. Süreler çok kısa olduğundan, kararı elinize aldığınız gün bir hukukçuya başvurmanız gerekir.