İnternet, telefon veya kapıdan satış yoluyla kurulan sözleşmelerde tüketiciye tanınan cayma hakkı, gerekçe göstermeden kullanılabilen bir haktır. Buna rağmen uyuşmazlıkların büyük bölümü, hakkın kullanıldığının ispatlanamamasından ve talebin parasal sınıra göre yanlış mercie taşınmasından doğar. Bu rehber TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği ekseninde ilerler.
Sürenin başlangıcı ürüne göre değişir
Cayma süresi kural olarak on dört gündür. Ancak bu sürenin başlangıcı, mal satışında tüketicinin veya belirlediği kişinin malı teslim aldığı gün, hizmet ifasında ise sözleşmenin kurulduğu gündür. Birden fazla parça hâlinde teslim edilen mallarda son parçanın teslimi esas alınır. Satıcı cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapmamışsa, sürenin uzayacağı yönündeki düzenleme ayrıca değerlendirilmelidir.
Cayma hakkının kullanılamadığı hâller
- Tüketicinin isteği doğrultusunda kişiselleştirilerek hazırlanan ürünler
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
- Ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve gayrimaddi mallar
Satıcının bu istisnalara dayanabilmesi, ön bilgilendirme formunda durumu açıkça belirtmiş olmasına bağlıdır.
Bildirimi ispatlanabilir kılın
Cayma bildirimi süre içinde yöneltilmiş olmalıdır; bildirimi zamanında gönderdiğini ispat yükü tüketicidedir. Bu nedenle bildirimin yalnızca telefonla değil, tarih ve içerik kaydı bırakan bir kanalla yapılması önerilir. Bildirim metninde sipariş numarası, ürün bilgisi ve iade edilecek tutar açıkça yazılmalıdır. İade kargosunun hangi taşıyıcıyla gönderileceği ön bilgilendirmede belirtilmişse, o taşıyıcının kullanılması masraf tartışmasını önler.
Başvuru sınırı ve merci seçimi
Cayma sonrası iade yapılmazsa uyuşmazlık tüketici hakem heyetine ya da tutarına göre tüketici mahkemesine taşınır. Hangi merciin yetkili olduğu, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre belirlenir. Sınırın altındaki uyuşmazlığın doğrudan mahkemeye taşınması ya da yetkisiz heyete başvurulması, esasa girilmeden zaman kaybına yol açar.
Bedel iadesi ve gecikme
Cayma bildiriminin ulaşmasından itibaren, teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil edilen bedelin kanunda öngörülen süre içinde iade edilmesi gerekir. Kredi kartıyla yapılan ödemelerde iadenin bankaya bildirildiği tarih ile hesaba geçtiği tarih farklı olabileceğinden, her iki kayıt da saklanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ürün türü ve ön bilgilendirmenin içeriği sonucu değiştirebileceğinden, başvurudan önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız faydalı olur.