Çalışma izni, yabancının kendi başına yürüttüğü bir başvuru değildir; dosyanın bir tarafında her zaman işveren durur. Bu ikili yapı, belge listesinin de ikiye ayrılması anlamına gelir. YUKK ve 5901 sayılı Kanunun çizdiği çerçevede, iki taraftan birinin evrakındaki eksiklik bütün başvuruyu askıya alır.
Dosyanın İki Ayağı
İşveren tarafında şirketin faaliyet durumu, sigortalı çalışan yapısı ve mali kayıtları; yabancı tarafında ise kimlik, öğrenim ve mesleki yeterlilik belgeleri öne çıkar. Bu iki grup çoğu zaman farklı kişiler tarafından hazırlandığı için, dosyanın tamamını tek elde toplayan bir sorumlu belirlenmesi pratik bir zorunluluktur. Aksi hâlde her iki taraf da diğerinin evrakı tamam sanarak bekler.
Uyum Kontrolü: Belgeler Birbirini Doğruluyor mu
- İş sözleşmesindeki görev tanımı ile başvurudaki meslek kodu örtüşüyor mu?
- Sözleşmedeki ücret, mevzuatın aradığı düzeyi ve görevin niteliğini karşılıyor mu?
- İşyeri adresi, sigorta kayıtları ve ticaret sicil bilgileri aynı adresi gösteriyor mu?
- Öğrenim belgesi denklik gerektiriyorsa bu işlem için gereken süre hesaba katıldı mı?
- Yabancının hâlihazırdaki kalış statüsü, başvuru sürecini kapsayacak şekilde devam ediyor mu?
Uzatmada Pencere Yönetimi
Uzatma başvurusu, mevcut iznin sona ermesinden önce belirli bir pencere içinde yapılır. Bu pencerenin erken tarafı da geç tarafı da risklidir: çok erken yapılan başvuru değerlendirmeye alınmayabilir, geç kalınan başvuruda ise izin sona erdiği için çalışma fiilen duraksar ve yeni başvuru yapılması gerekebilir. Pencerenin açılış ve kapanış tarihleri, mevcut iznin bitiş tarihinden geriye doğru sayılarak takvime işlenmelidir.
Ret Halinde İzlenecek Yol
- Karar tebliğ alınır ve tebliğ tarihi bağımsız bir kayda geçirilir.
- Gerekçe, belge eksikliği ile değerlendirme farkı olarak ikiye ayrılır.
- İtiraz yolu kanunda öngörülen kısa süre içinde işletilir; bu süre hak düşürücü niteliktedir.
- İtirazın reddi hâlinde idari yargı yolu için ayrı bir takvim kurulur.
- Bu süreçte yabancının ülkedeki kalış statüsünün korunması ayrıca planlanır.
Değerlendirme
Sektör, işyerinin ölçeği ve yabancının mesleği başvurunun ayrıntılarını değiştirir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işveren ve çalışan açısından doğuracağı sonuçlar farklı olabileceğinden, başvuru öncesi hukuki değerlendirme alınması yararlı olur.