Çalışma izni başvuruları, yabancının kendi başına yürütebileceği bir işlem değildir; kural olarak Türkiye’de faaliyet gösteren işveren üzerinden elektronik ortamda yapılır. Bu yapı, belge listesini de ikiye böler: işverenden istenenler ve yabancıdan istenenler. YUKK ve vatandaşlık bakımından 5901 sayılı Kanun ile kurulan statü ilişkisi, izin süresi ile kalış hakkının birbirini izlemesini zorunlu kılar. Aşağıdaki rehber bu iki takvimin çakışmasından doğan hak kayıplarına odaklanır.
İşveren Tarafındaki Evrak
- Kuruluşa ait güncel sicil ve faaliyet kayıtları
- Başvuruyu yapan kişinin temsil yetkisini gösteren belgeler
- Sigortalı çalışan sayısı ve mali göstergelere ilişkin kayıtlar
- İş sözleşmesi taslağı ile görev tanımı
Yabancı Tarafındaki Evrak
- Pasaport ve varsa geçerli ikamet izni bilgileri
- Diploma veya mesleki yeterlilik belgesinin onaylı çevirisi
- Mesleğe göre gereken denklik ya da ön izin yazısı
- Fotoğraf ve iletişim bilgilerinin sistemdeki kayıtla birebir örtüşmesi
Ön İzin Gerektiren Meslekler Sorunu
Sağlık, eğitim ve bazı özel düzenlemeye tabi alanlarda ilgili bakanlık ya da kurumdan ön izin alınmadan yapılan başvurular sonuçsuz kalır. Uygulamadaki tıkanmanın önemli bir kısmı, ön izin sürecinin başvuru dosyasıyla eşzamanlı yürütülmemesinden doğar. Ön iznin alınacağı kurum ile başvurunun yapılacağı birim farklı olduğundan, iki süreç için ayrı takip kaydı tutulması gerekir.
Sürelerin Çakıştığı Kritik Aralık
Yurt içinden yapılan başvurularda yabancının geçerli bir ikamet izninin bulunması aranır. İzin süresi başvuru değerlendirilirken dolarsa, dosya reddedilmese bile kalış hakkı bakımından ayrı bir sorun doğar. Uzatma taleplerinde de mevcut iznin bitiminden önce harekete geçilmesi gerekir; sonradan yapılan başvuru geçmişe etkili sonuç doğurmaz.
Ret Kararı Sonrası İzlenecek Yol
- Ret gerekçesinin hangi eksikliğe dayandığını belgeye dayalı olarak ayrıştırmak
- Kanunda öngörülen kısa süre içinde idareye itiraz etmek ve itiraz tarihini kayda geçirmek
- İtirazın da reddi hâlinde idari yargı yoluna başvuru süresini tebliğ tarihinden itibaren hesaplamak
- Aynı anda düzeltilmiş yeni bir başvurunun mümkün olup olmadığını değerlendirmek
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Meslek grubu, işverenin niteliği ve yabancının mevcut statüsü değiştiğinde istenen belgeler ve süreler de değişeceğinden, başvuru öncesinde güncel mevzuatın ve dosyanızın birlikte değerlendirilmesi gerekir.