Sınır dışı etme kararında en belirleyici an, kararın tebliğ edildiği andır. Bu tarihten itibaren yargı yoluna başvurmak için tanınan süre, idari yargıdaki genel dava sürelerine göre çok daha kısadır ve kaçırıldığında telafisi bulunmaz. Aşağıda 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ekseninde, başvurunun pratikte nasıl kurulacağı ele alınıyor.
Elinizdeki Kâğıt Tam Olarak Hangi Karar
Uygulamada aynı zarftan birden fazla işlem çıkabilir: sınır dışı etme kararı, idari gözetim kararı, ikamet izninin iptali ya da uluslararası koruma başvurusunun reddi. Bunların yargı yolu, süresi ve inceleyen merci aynı değildir. İdari gözetime karşı sulh ceza hakimliğine başvurulurken, sınır dışı etme kararı idare mahkemesinin görev alanındadır. Tek dilekçeyle her ikisine birden itiraz etmeye çalışmak, çoğu zaman en kritik olanın süresinde incelenmemesiyle sonuçlanır.
Yedi Günlük Süre ve İcranın Durması
Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvuru süresi, kanunda haftayla ölçülen kısa bir süredir ve tebliğ tarihinden işler. Bu süre içinde başvuru yapıldığında, kanunda sayılan istisnai hâller dışında yabancı, mahkeme kararı verilinceye kadar sınır dışı edilmez. İstisna kapsamındaki gerekçelerle verilen kararlarda ise bu koruma otomatik işlemez; bu durumda yürütmenin durdurulması talebinin dilekçede açıkça ve gerekçelendirilerek yer alması gerekir.
Dilekçeyi Ayağa Kaldıran Unsurlar
- Tebliğ tarihini gösteren belgenin ilk ek olarak sunulması
- Kararın dayandığı gerekçenin madde madde karşılanması, genel itirazla yetinilmemesi
- Türkiye'deki aile bağları, çocukların eğitim durumu ve sağlık koşullarına ilişkin somut belgeler
- Geri gönderilecek ülkede karşılaşılacak risklere dair güncel ve kaynağı belli bilgiler
- Varsa devam eden uluslararası koruma başvurusunun dosya numarasıyla gösterilmesi
Vatandaşlık Dosyalarıyla Kesişme Noktası
5901 sayılı Kanun kapsamında yürüyen bir başvurunun bulunması, sınır dışı sürecini kendiliğinden durdurmaz. Ancak evlenme yoluyla kazanma ya da istisnai vatandaşlık başvurusu gibi devam eden bir işlem varsa, bunun idare mahkemesi dosyasına bildirilmesi menfaat dengesinin değerlendirilmesinde önem taşır. Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı açılacak dava ise ayrı bir süreye ve ayrı bir dilekçeye tabidir; iki süreci tek dosyada yürütme çabası her ikisinde de gecikme yaratır.
Karar Sonrası Ne Yapılabilir
İdare mahkemesinin bu tür başvurularda verdiği karar bakımından kanun yolu sınırlıdır. Bu nedenle ilk dilekçe, sonradan tamamlanacak bir taslak gibi değil, tek fırsat gibi hazırlanmalıdır. Delil eksikse dilekçede sunulacak belgeler açıkça listelenmeli ve süre isteniyorsa bu talep yazılı olarak kaydedilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir ve kişisel duruma göre değişen ayrıntılar içerir. Statünüz, tebliğ biçiminiz ve dosyanızdaki gerekçeye göre izlenecek yol farklılaşacağından, başvuru öncesinde hukuki destek almanız önerilir.