İkamet izni başvurusunun reddi, uzatma talebinin kabul edilmemesi veya mevcut iznin iptali, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında alınan idari işlemlerdir. İdari işlem olması, kararın yargısal denetime açık olduğu kadar, denetimin belirli bir takvim içinde istenmesi gerektiği anlamına da gelir. Bu rehber, kararın tebliğinden dava dilekçesinin verilmesine kadar geçen süreci planlamaya odaklanır.
Kararın niteliğini ayırt etmek
Yabancılar mevzuatında birbirine benzeyen ama sonuçları farklı kararlar vardır. İkamet izninin reddi ile sınır dışı etme kararı aynı şey değildir; ikisi çoğu zaman peş peşe tebliğ edilse de dava süreleri ve mahkemenin inceleme usulü ayrıdır. Sınır dışı kararlarına karşı kanunda özel ve çok kısa bir dava süresi öngörülmüştür; genel idari işlemlerde ise İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun genel dava açma süresi uygulanır. Elinizdeki evrakın başlığını değil, karar metnindeki dayanağı okuyun.
Tebliğ tarihi ve süre hesabı
- Süre, kararın yazılı olarak tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar; tebliğ günü hesaba katılmaz.
- Tebligat adresinizde değil de yetkilendirdiğiniz kişiye yapılmışsa, sürenin başlangıcı yine tebliğ tarihidir.
- Yurt dışına çıkış yapılmış olması dava hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; vekâletle dava açılabilir.
- Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse takip eden ilk iş günü esas alınır.
Dava dilekçesinde neyi tartışacaksınız
İdari yargı, idarenin yerine geçerek izin veremez; işlemin hukuka uygunluğunu denetler. Bu nedenle dilekçe “izne ihtiyacım var” anlatısı üzerine değil, işlemin sakatlığı üzerine kurulmalıdır:
- Yetki ve şekil: kararı alan makamın yetkisi, gerekçenin kararda gösterilip gösterilmediği.
- Sebep: ret gerekçesi olarak gösterilen olgunun gerçekte var olup olmadığı, dayanak kaydın güncelliği.
- Konu ve amaç: uygulanan ölçütün somut duruma uygunluğu, aile birliği ve eğitim gibi kişisel durumların değerlendirilip değerlendirilmediği.
Yürütmenin durdurulması talebini boş bırakmayın
İptal davası açılması tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz. Telafisi güç zarar doğması ihtimali varsa, yürütmenin durdurulması talebi dilekçede ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir. Bu talebin gerekçesi, dosyaya sunulan belgelerle desteklenmediğinde soyut kalır.
Vatandaşlık başvurularıyla karıştırmayın
5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık başvuruları ayrı bir usule tabidir; ikamet iznine ilişkin dosyada verilen karar, vatandaşlık sürecini doğrudan sonuçlandırmaz. İki dosyanın belgeleri ortak olsa da takvimleri ayrı tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İzin türü, ret gerekçesi ve kişisel durumunuz izlenecek yolu değiştirebilir; süreler kısa olduğu için tebliğden hemen sonra hukuki görüş almanız uygun olur.