Türkiye'de çalışma izni başvurularının reddi, çoğu zaman yabancının kendisinden değil, işveren tarafında kalan eksiklerden kaynaklanır. 6458 sayılı YUKK ikamet ve statü zeminini kurar, 5901 sayılı Kanun vatandaşlık boyutunu düzenler; çalışma izni ise kendi başvuru mimarisi olan ayrı bir süreçtir. Bu rehber ret kararından sonra izlenecek sırayı ve itirazı zayıflatan usul hatalarını ele alır.
Ret Kararının Gerekçesini Doğru Okumak
İtirazın içeriği, tamamen ret gerekçesinin türüne bağlıdır. Gerekçe belge eksikliğine dayanıyorsa itiraz aşaması esasen bir tamamlama işlemine dönüşür. Gerekçe işyerine ilişkin ölçütlere, istihdam oranına veya sermaye ve ciro koşullarına dayanıyorsa, itirazda işverenin durumunu gösteren güncel kayıtların sunulması gerekir. Gerekçe yabancının statüsüne, ikamet geçmişine veya meslek alanına ilişkinse tartışma tamamen farklı bir eksene kayar. Tek tip itiraz metni bu üç senaryonun hiçbirinde yeterli olmaz.
İdari İtiraz mı, Doğrudan Dava mı
Ret kararının tebliğinden sonra genellikle idareye itiraz edilmesi mümkündür; bu yol tüketilmeden dava açılması da her zaman engel değildir. Ancak seçim, süre hesabını doğrudan etkiler. İtiraz yolunun kullanılması dava süresini yönetirken, itirazın sonuçsuz kalması veya cevapsız bırakılması halinde dava süresinin nasıl işleyeceği ayrıca hesaplanmalıdır. Karar metninde belirtilen başvuru yolu ve süre bilgisi bu hesabın çıkış noktasıdır ve mutlaka yazılı olarak kayda alınmalıdır.
İşveren Tarafında Kalan Eksikler
- Yetkilendirme ve elektronik başvuru kaydının süresi içinde tamamlanmaması
- İş sözleşmesindeki görev tanımı ile talep edilen meslek kodunun örtüşmemesi
- Ücretin görev ve pozisyonla uyumsuz gösterilmesi
- Şirket kayıtlarının ve sigortalı listelerinin güncel olmaması
Usule Aykırı Başvurunun Yarattığı Kayıp
Elektronik sistem üzerinden yapılan başvurularda evrakın fiziki olarak süresi içinde ulaştırılmaması, imza yetkisi bulunmayan kişinin başvuruyu yapması ya da tebligat adresinin güncellenmemesi, esasa hiç girilmeden dosyanın olumsuz sonuçlanmasına yol açabilir. Yabancının Türkiye'deki bulunma statüsü çalışma izni başvurusuna bağlıysa, usul kaynaklı bir gecikme yalnızca izni değil ikamet durumunu da etkiler. Bu nedenle başvuru ve itiraz takvimi, ikamet süresiyle birlikte tek tabloda izlenmelidir.
İtiraz Dosyasının Kurulumu
İtiraz metni ret gerekçesini madde madde karşılamalı, her karşılığın altında hangi belgenin sunulduğu belirtilmelidir. Belgeler yabancı dilde ise usulüne uygun çeviri ve onay şartı ihmal edilmemelidir. İtirazın sonuçsuz kalma ihtimaline karşı dava dilekçesinin taslağı, itiraz aşamasında toplanan belgelerle birlikte hazır tutulduğunda süre baskısı altında hata yapma olasılığı belirgin biçimde azalır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Başvurunun türü, yabancının statüsü ve işverenin yapısı sonucu değiştirebileceğinden, itiraz ve dava tercihinin somut dosya üzerinden değerlendirilmesi uygun olur.