Türkiye'ye giriş yasağı çoğu zaman sınır kapısında öğrenilir: pasaport okutulur, sistemde bir tahdit kaydı görünür ve yolcu ülkeye alınmadan geri gönderilir. Bazen de yasağın varlığı, yurt dışındaki bir konsolosluk başvurusunun sessizce reddedilmesiyle anlaşılır. Bu rehber, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu çerçevesinde kaydın kaldırılması için izlenecek başvuru sırasını ve bu sırayı bozan usul hatalarını ele alır.
Kaydın dayanağını öğrenmeden dilekçe yazmayın
Giriş yasakları tek bir sebepten doğmaz. Vize veya ikamet süresinin aşılması, harç ve ceza borcunun ödenmemesi, kamu düzeni ya da kamu güvenliği değerlendirmesi, çalışma izni bulunmadan çalışma, sınır dışı edilmiş olmak gibi farklı gerekçeler birbirinden farklı sonuçlar doğurur. Bir kısmı borcun ödenmesiyle idari olarak çözülebilirken, bir kısmı yalnızca yargı denetimiyle kalkar. Dolayısıyla ilk iş, İl Göç İdaresi Müdürlüğünden veya vekil aracılığıyla kaydın türünü ve dayanağını öğrenmektir. Gerekçesi bilinmeden yazılan dilekçe, çoğunlukla konusuz kaldığı için sonuç doğurmaz.
İdari başvuru mu, doğrudan dava mı?
Yabancının iki ayrı yolu vardır: idareye başvurup kaydın kaldırılmasını istemek veya kendisine bildirilmiş bir idari işlemi idari yargıda dava etmek. Ödenmemiş harçtan doğan kayıtlarda ödeme ve buna dayalı başvuru yeterli olabilir. Buna karşılık kamu düzeni değerlendirmesine dayalı kayıtlarda idarenin takdir yetkisi geniştir ve gerçek denetim ancak idare mahkemesinde yapılır. Bu iki yolu karıştırmak, en sık görülen usule aykırılıktır: idari başvuru dava süresini kendiliğinden durdurmaz.
Sınır dışı etme kararı varsa takvim tamamen değişir
Yasak, bir sınır dışı etme kararının uzantısıysa, YUKK bu kararlar için genel idari dava süresinden ayrı, çok daha kısa ve özel bir başvuru süresi öngörür. Karar tebliğ edilmişse gün saymaya tebliğ tarihinden itibaren başlanmalı, tercüman yardımı ve tebliğ tutanağındaki imza kaydı özellikle incelenmelidir. Bu özel süre kaçırıldığında dosya esasa girmeden reddedilir.
Dilekçede neyin gösterilmesi gerekir
- Yasağın hangi tarihte ve hangi işlemle uygulandığı
- Yabancının Türkiye ile bağı: aile birliği, eş veya çocuğun durumu, öğrenim, faal şirket ortaklığı
- Borç veya ceza kaynaklı kayıtlarda ödeme belgesi ve tahsilat makbuzları
- Ölçülülük tartışması: yasağın süresi ile eylemin ağırlığı arasındaki denge
- Meşruhatlı vize talebi yapılmışsa buna verilen cevap
Usule aykırılığı önleyen kontroller
Yurt dışındaki yabancı adına başvuru yapılacaksa vekaletnamenin apostilli ve Türkçe tercümeli olması, yetkisiz başvuru itirazının önüne geçer. Tebligat adresi olarak vekilin adresi gösterilmezse, kararlar yabancının eski adresine çıkar ve süreler farkında olunmadan tükenir. Ayrıca yürütmenin durdurulması talebi ilk dilekçede açıkça yazılmalıdır; sonradan ileri sürülen talep, seyahat takvimini kurtarmaya çoğu zaman yetişmez.
Bu metin genel bilgilendirme için hazırlanmıştır. Her yabancının kayıt türü, ülke uyruğu ve geçmiş işlem dosyası farklı olduğundan, başvuru yolu ve süresi somut belgeler görülmeden kesinleştirilemez; dosyanızın ayrıntılarıyla bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.