Yabancıların Türkiye'deki hukuki durumu büyük ölçüde tek bir değişkene bağlıdır: sürenin doğru yönetilmesi. İkamet izninin bitiş tarihi, uzatma başvurusunun yapıldığı an, ret kararının tebliği ve dava açma süresi birbirine bağlı halkalardır ve birinde yapılan gecikme diğerlerini de etkiler. Aşağıda YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde izlenecek adımlar ele alınmaktadır.
Uzatma başvurusunun zamanı
İkamet izni uzatma başvuruları, iznin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda izin süresi dolmadan önce yapılır. Süresi içinde yapılan başvuruda, işlem sonuçlanana kadar yabancıya verilen belge ülkede kalışın hukuka uygunluğunu gösterir. Başvurunun izin süresi dolduktan sonra yapılması ise yalnızca gecikme değil, kalışın hukuka aykırı hâle gelmesi sonucunu doğurabilir; bu durum ileride yeni bir izin talebinin değerlendirilmesini de etkiler.
Ret veya iptal kararında izlenecek yol
- Kararın tebliğ tarihini ve tebliğ biçimini belgeleyin.
- Ret gerekçesinin hangi koşula dayandığını karar metninden tek tek çıkarın.
- Gerekçe belge eksikliğine dayanıyorsa eksikliğin giderilebilir nitelikte olup olmadığını değerlendirin.
- İdari yargıda genel dava açma süresinin altmış gün olduğunu dikkate alarak takvimi kurun.
- Yürütmenin durdurulması talebini, doğacak somut zararı göstererek dilekçeye ekleyin.
Sınır dışı kararında kısa süre
Sınır dışı etme kararlarına karşı öngörülen dava süresi, genel idari dava süresinden çok daha kısadır ve yedi gün olarak uygulanır. Bu süre içinde idare mahkemesine başvurulmaması hâlinde karar kesinleşir; ayrıca bu davalarda verilen karar bakımından da özel bir düzenleme bulunur. Genel altmış günlük sürenin bu karar türü için de geçerli olduğu varsayımı, uygulamada en sık karşılaşılan ve telafisi en güç hatadır.
Tebligat ve adres kaydı
Yabancının adres beyanının güncel tutulmaması, kararların ulaşmadığı hâlde tebliğ edilmiş sayılmasına yol açar. Bu nedenle adres değişikliği süresi içinde bildirilmeli, tebligata esas iletişim bilgileri başvuru dosyasında güncellenmelidir. Vekil aracılığıyla yürütülen dosyalarda tebligatın kime yapılacağı da baştan netleştirilmelidir.
Usule aykırı işlem başlıkları
- Uzatma başvurusunun izin süresi dolduktan sonra yapılması
- Randevu kaydı alınmasının başvuru yapılmış sayılacağı varsayımı
- Ret gerekçesine hiç değinmeyen genel içerikli dava dilekçesi
- Sağlık sigortası, gelir ve konaklama belgelerinin güncel olmaması
- Vatandaşlık başvurusu ile ikamet dosyasının aynı süreçmiş gibi yürütülmesi
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzin türü, başvuru geçmişi ve karar gerekçesi izlenecek yolu ve süreleri değiştirebileceğinden, başvuru veya dava öncesinde dosyanın yabancılar hukuku yönünden incelenmesi önerilir.