Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye'deki hukuki durumunu doğrudan etkileyen ve dar bir süre içinde dava konusu edilmesi gereken idari işlemdir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu çerçevesinde şekillenen bu süreçte en sık karşılaşılan kayıp, kararın tebliğ edildiği anın doğru saptanmamasından doğar.
Tebligat Anı ve Sürenin İşleyişi
Karar, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Tebliğ evrakında karara karşı hangi mercie ne kadar sürede başvurulabileceğinin bildirilmiş olması gerekir; bu bilginin eksikliği dava dilekçesinde ayrıca ileri sürülebilecek bir usul iddiasıdır. Tebliğ tarihinin idari gözetim altındaki kişilere ne şekilde yapıldığı, geri gönderme merkezindeki kayıtlarla karşılaştırılmalıdır.
Dava Dilekçesinin Kurgusu
- İşlemin dayandığı gerekçe maddesi ile somut olayın örtüşmediği noktalar
- Aile birliği, çocuğun üstün yararı ve Türkiye'deki bağlar
- Geri göndermeme ilkesi kapsamında hayati risk iddiası varsa buna ilişkin somut bilgiler
- Sağlık durumu, tedavi süreci ve seyahat engeli
- Uluslararası koruma başvurusu varsa dosyanın hangi aşamada olduğu
İdari Gözetim Ayrı Bir Başlıktır
Sınır dışı kararı ile idari gözetim kararı çoğu zaman birlikte verilir; ancak bunlar farklı denetim yollarına tabidir. Gözetimin devamına ilişkin işlem, sınır dışı davasından bağımsız olarak ve daha kısa aralıklarla itiraz konusu yapılabilir. İki hattın karıştırılması, özgürlüğü kısıtlayan işleme karşı zamanında başvuru yapılmamasına neden olur.
İdareye Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?
Valiliğe yapılan yazılı başvurular kimi zaman kararın kaldırılmasını sağlayabilir; ancak bu başvuru, dava süresini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle idari girişim yürütülürken dava süresi ayrı bir takvimde izlenmeli, süre dolmadan mahkemeye başvurulmalıdır. Uygulamada en ağır kayıplar, "idareyle görüşülüyor" beklentisiyle sürenin geçirilmesinden doğar.
Karardan Sonrası
Mahkemenin talebi reddetmesi halinde, kanun yoluna başvuru imkânı ile idarenin yeni bir işlem tesis etmesi olasılığı birlikte değerlendirilir. Koşullar değiştiğinde (evlilik, çocuk, sağlık raporu, koruma başvurusunun kabulü) yeni duruma dayalı başvuru yapılması mümkündür.
Yabancılar hukukunda her dosya, kişinin statüsü ve giriş-çıkış geçmişiyle birlikte anlam kazanır. Bu yazı genel bilgi verir; kısıtlı süreler nedeniyle kararın tebliğinden hemen sonra bir avukatla görüşülmesi tavsiye edilir.