Yabancılar hukukunda süreler tek tip değildir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun kapsamındaki kararların bir kısmında genel dava süresi işlerken, sınır dışı etme kararında çok daha kısa ve kaçırılması telafisi güç bir süre söz konusudur. Bu rehber, karar türüne göre doğru mercii ve takvimi ayırt etmeye odaklanır.
Sınır Dışı Kararında Takvim
Sınır dışı etme kararı valilik tarafından alınır ve karar, gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Bu karara karşı idare mahkemesine başvuru süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Mahkeme başvuruyu kısa sürede karara bağlar ve verilen karar kesindir. Dava açılması, kural olarak yabancının ülkeden çıkarılmasını dava sonuçlanana kadar durdurur. Genel idari dava süresinin altmış gün olduğu bilgisiyle hareket etmek, bu dosyalarda doğrudan hak kaybına yol açar.
İdari Gözetim Ayrı Bir Mercie Aittir
Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı aynı dosyada yer alsa da hukuki rejimleri farklıdır. İdari gözetim kararına karşı başvuru idare mahkemesine değil, sulh ceza hâkimliğine yapılır ve hâkimlik başvuruyu kısa süre içinde inceler. Gözetim süresi devam ederken koşulların değiştiği ileri sürülerek yeniden başvuru yapılabilir. İki kararın tek dilekçeyle ve tek mercie taşınması, uygulamada en sık rastlanan usul hatasıdır.
İkamet, Vatandaşlık ve Diğer Kararlar
- İkamet izni başvurusunun reddi veya iznin iptali kararlarına karşı idari yargıda genel dava süresi işler.
- 5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık başvurularının reddi de idari işlem niteliğinde olup iptal davasına konu edilir.
- Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki işlemlerde ilk derece görevli yargı yeri Danıştay'dır.
- Uluslararası koruma başvurusu bulunan hâllerde, başvurunun akıbeti sınır dışı sürecini doğrudan etkiler.
Dilekçede Öne Çıkarılması Gerekenler
- Tebliğ tarihi ve tebliğ şekli, dilekçenin ilk paragrafında belirtilir.
- Kararın dayandığı sebep madde madde ele alınır; genel ifadelerle yetinilmez.
- Geri gönderme yasağı kapsamına giren bir durum varsa, buna ilişkin somut olgular ve belgeler sunulur.
- Aile birliği, çocukların eğitim durumu ve sağlık gerekçeleri belgeye bağlanarak ölçülülük tartışması açılır.
- Yürütmenin durdurulması gereken hâllerde talep açıkça ve gerekçesiyle yazılır.
Belge Hazırlığı
Pasaport ve kimlik belgeleri, ikamet izni kayıtları, aile bağlarını gösteren nüfus kayıtları, sağlık raporları ve varsa koruma başvurusuna ilişkin evrak tek dosyada toplanmalıdır. Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercümesi baştan hazırlanmazsa, dar süre içinde dilekçe ekinin tamamlanması güçleşir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; kararın türü, tebligatın şekli ve yabancının hukuki statüsü değiştikçe süre ve merci farklılaşır. Sınır dışı etme kararının tebliğinden itibaren süre çok kısa işlediği için, kararı aldığınız gün hukuki destek almanız kritik önemdedir.