Menfi tespit davası, kişinin borçlu olmadığının mahkemece tespit edilmesi davasıdır. İİK m.72.
Hangi Hâllerde?
- İcra takibi başlatılmış ama borç yoksa
- Senet sahte/üzerinde değişiklik
- Borç ödenmiş ama makbuz alınmamış
- Senet yenilenmiş ama eski takibe devam
Süreç
- Asliye hukuk mahkemesi (genel görev)
- İhtiyati tedbir talep et — takip durur
- Bilirkişi, tanık, belge incelemesi
- Karar
İhtiyati Tedbir
Davacı, takip durması için teminat (genelde alacak tutarının %15'i) yatırır. Aksi takdirde takip devam eder, haciz işler.
Davayı Kazanma
- Takip iptal
- Yapılan haciz kaldırılır
- Alacaklı %20 inkâr tazminatı öder
- Davacı maddi-manevi zarar talep edebilir
Süre
- Takip kesinleşmeden açılırsa: menfi tespit
- Para ödendi → istirdat davası (1 yıl)
Yargıtay 19. HD
19. HD, menfi tespit davasında "borçlunun borcu olmadığını ispatlaması" esas olduğunu, ancak alacaklı "alacaklı olduğunu ispat" külfeti taşırsa davanın menfi tespit yerine tahsil davası niteliğinde değerlendirileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
İcra hukuku avukatı önerilir.