Yargıtay emsali bulmak yarısı; somut davanıza uyarlamak ve karşı içtihada hazırlık yapmak diğer yarısı.
Ratio Decidendi tespiti
- Ratio decidendi: Kararın hukuki dayanağı; bağlayıcı.
- Obiter dictum: Yargıçın yorumu, görüşü; bağlayıcı değil.
- Tespit yöntemi: Karar metni → "olay özeti", "değerlendirme", "sonuç" bölümleri ayrılır; "değerlendirme" çekirdeği ratio.
Emsal yorumu metodu
- Karar bulundu (Yargıtay, AYM, AİHM, Danıştay).
- Metin tam okuma (özetle yetinme).
- Ratio + obiter ayrımı.
- Somut davanın olgu örgüsü ile karşılaştırma.
- "Materyal benzerlik" / "Materyal fark" tespiti.
- Argümanın pozitif (lehe) ve negatif (karşı) yönü.
- Karşı içtihat (counter-citation) araştırma.
- Sentez: nihai argüman.
Materyal benzerlik
- Aynı tip suç / dava değil; aynı hukuki sorun.
- Olgu farkı varsa "ayırt etme" (distinguishing) — emsal uygulanmaz.
- Olgu çok benzerse "uyarlama" (analogy).
Dağılan kararlar
- Aynı dairede farklı tarihlerde farklı kararlar olabilir.
- HGK kararı veya İçtihadı Birleştirme Kararı (İBK) önceliklidir.
- Daireler arası çelişki varsa İBK talebi mümkün.
Sıkça sorulan sorular
Karar metni ulaşamadım, sadece özet var; yeterli mi?
Hayır, dilekçede tam metin atfı zorunlu. UYAP veya Yargıtay Karar Arama (uyap.gov.tr) sistemi ücretsiz erişim. Premium servis: Lex.com.tr, Sinerji, e-Kazancı.
Eski karar (10+ yıl) hala geçerli mi?
Genelde evet, ancak: (a) yasa değişikliği, (b) yeni HGK kararı, (c) AYM/AİHM içtihadı değişimi durumunda güncellik kontrol edilmeli. Karar arama sırasında "tarih filtresi" + "geri çekildi mi?" kontrolü.
Yargıtay'a aykırı bölge adliyesi kararı çıktı; ne olur?
İstinaf bölgenin kararı kesinleşmeden önce HMK 371 vd. ile temyiz veya itiraz mümkün. Yargıtay HGK'ya gidişe kapı açıyor; kesin sonuçtan önce başlanmalı.
AİHM kararı Türk mahkemelerini bağlar mı?
AY m.90/5 — usulüne uygun yürürlüğe girmiş uluslararası antlaşmalar yasa hükmünde. AİHM kararı yorum kaynağı ve doğrudan uygulama. Pratik: Türkiye aleyhine AİHM kararı Yargıtay'da emsal sayılıyor.
İçtihadı Birleştirme Kararı (İBK) nasıl talep edilir?
Dava arasında çelişen Yargıtay daire kararları varsa Cumhuriyet Başsavcısı + ilgili daire başkanı + bireysel olarak avukat (HGK'ya yazılı talep) yoluyla. Süreç 6-18 ay; sonuç HGK kararı + İBK ilanı.
İlgili mevzuat
- HMK m.371 vd. — İstinaf, temyiz; kanun yolları.
- AYM Kanunu — Bireysel başvuru hakkı.
- AİHS — Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bireysel başvuru.
- 2577 sayılı İYUK — İdari yargılama; Danıştay yetkileri.
- FSEK m.36 — Fikri eserlerden alıntı; yorumlu içtihat yayını çerçevesi.