Yargıtay 1. Ceza Dairesi E.2023/1501 K.2023/642

Nitelikli yağma, hırsızlık, infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma ve hükümlü ve tutuklunun kaçması suçlarından Ümraniye E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü bulunan ...'ın, bu cezasının infazı sırasında, cezasının infazının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle yapılmasını talep etmesi üzerine,

hükümlünün iyi halli olduğuna ve denetimli serbestlik müdürlüğüne sevkinin uygun olduğuna dair anılan Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 19.04.2022 tarihli ve 2022/5408 sayılı kararının onaylanmasına yönelik yapılan başvurunun, hükümlünün kaldırılmış olsa da disiplin cezasının varlığı ve hükümlü veya tutuklunun kaçması suçundan mahkumiyetinin bulunması sebebiyle söz konusu talebin reddine ile anılan kurul kararın kaldırılmasına ilişkin ...

3. İnfaz Hâkimliğinin, 20.04.2022 tarihli ve 2022/4755 Esas, 2022/4759 Karar sayılı kararına karşı hükümlü tarafından yapılan itirazın "5275 sayılı Kanun'un 89 ncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince usulüne uygun olarak Cumhuriyet Başsavcısı veya belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısının başkanlığında toplanmış kurul tarafından karar verilmesi gerektiği gözetilmediğinden bahisle kabulüne, İnfaz Hakimliği kararının kaldırılmasına ve kararın Ceza İnfaz Kurumuna gönderilerek usulüne uygun olarak toplanacak kurul tarafından hükümlünün denetimli serbestlik kararının değerlendirilmesine dair mercii ...

1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.05.2022 tarihli ve 2022/1425 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 24.11.2022 tarihli ve 94660652-105-34-20070-2022-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.01.2023 tarihli ve 2022/151136 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü;

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.01.2023 tarihli ve 2022/151136 sayılı kanun yararına bozma isteminin.

“Dosya kapsamına göre, mercii ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.05.2022 tarihli ve 2022/1425 değişik iş sayılı kararını takiben, Ümraniye E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 12.05.2022 tarihli yazısı ile hükümlünün denetimli serbestliğe ayrılmasına ilişkin verilmiş olan İdare Gözlem Kuruluna Cumhuriyet savcısının başkanlık ettiğini, kararda başkanlık sıfatının yanına "Cumhuriyet Savcısı" unvanının eklenmediğini bildirmesini müteakip ...

1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.05.2022 tarihli ve 2022/1425 değişik iş sayılı kararı ile verdiği hükümlünün itirazının kabulüne, evvelce verilen 06.05.2022 tarihli kararın kaldırılmasına, İnfaz Hakimliğinin 20.04.2022 tarihli kararının kaldırılmasına, anılan Kurul kararının onaylanmasına ve hükümlünün cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına ilişkin verilen kararın hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde olduğu değerlendirilerek yapılan incelemede.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 89 ncu maddesinde yer alan, "(1) Hükümlüler, ceza infaz kuramlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kuramlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı,

tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulur.(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı,

ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezaları dikkate alınır.

(3) Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet Başsavcısı veya belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısı başkanlık eder.

Ayrıca, idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet Başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından belirlenen birer uzman kişi katılır." şeklindeki, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "İdare ve gözlem kurulunun görevleri" başlıklı 22 nci maddesinde yer alan, "(1) İdare ve gözlem kurulu;

kurum müdürünün başkanlığında, gözlem ve sınıflandırmadan sorumlu ikinci müdür, idare memuru, cezaevi tabibi, psikiyatrist, bir psikolog ve psiko-sosyal yardım servisinde görevli diğer unvandan bir personel, öğretmen, infaz ve koruma başmemuru ile kurum müdürü tarafından teknik personel arasından seçilen bir görevliden oluşur. (2) Birinci fıkrada sayılan personelin tamamının kurumda bulunmaması hâlinde idare ve gözlem kurulu, mevcut olanlarla oluşturulur.

(3) (Ek:RG-12.11.2021-31657-CK-4773/9 md.) 5275 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince iyi hâl değerlendirmesi yapacak olan kurula, Cumhuriyet Başsavcısı veya belirleyeceği Cumhuriyet savcısı başkanlık eder.

Bu kurula birinci fıkrada sayılan üyelerin yanı sıra Cumhuriyet Başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından görevlendirilen birer uzman da katılır." şeklindeki, Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerledirilmesine Dair Yönetmeliğin "İdare ve gözlem kurulunun görevleri" başlıklı 14 ncü maddesinde yer alan, " (1) İdare ve gözlem kurulu;

mevzuatta verilen diğer görevlerinin yanında hükümlünün kademeli olarak toplumla bütünleştirilmesi ile ilgili aşağıda sayılan görevleri yapar: a) Hükümlüleri sınıflandırır. b) Hükümlüleri gruplandırır. c) Hükümlülerin durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmalarına karar verir. ç) Uygulanacak infaz ve iyileştirme rejimini saptar. d) Mevzuatta iyi hâlliliğin arandığı diğer durumlar ile ilgili değerlendirmeleri yapar. e) 5275 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca bütün hükümlüler hakkındaki ara değerlendirmeleri en geç altı ayda bir yapar. f) 5275 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamı dışında kalan

hükümlülerin açık ceza infaz kurumuna ayrılmaya, kalan cezasını denetimli serbestlik tedbiri altında infaz etmeye veya ceza infaz kurumlarından doğrudan koşullu salıverilmeye esas iyi hâl değerlendirmelerini yapar.

(2) 5275 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca oluşturulan idare ve gözlem kurulu; toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanların;

açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle kalan cezalarının infazına ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmakta iken koşullu salıverilme hariç olmak üzere ceza infaz kurumlarından doğrudan koşullu salıverilmelerine ilişkin iyi hâl değerlendirmelerini yapar.

(3) Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendireceği Cumhuriyet savcısı, izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından görevlendirilen uzmanlar, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazından sonra koşullu salıverilmeye ayrılacak hükümlüler hakkında yapılacak değerlendirmeye katılmaz.

(4) Toplama kararı alınarak infaz edilmekte olan ilamlara konu suçlardan birinin, ikinci fıkrada sayılan suçlardan biri olması ve toplam ceza miktarının da on yılın altında olması durumunda, bu hükümlü hakkındaki iyi hâl değerlendirmesi 13 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen idare ve gözlem kurulu tarafından yapılır." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında, 5275 sayılı Kanun'un 89 ncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında Cumhuriyet savcısı başkanlığında toplanan İdare ve Gözlem Kurulunun yalnızca açık ceza infaz kurumuna ayırmaya ve koşullu salıverilmeye ilişkin son değerlendirmeleri yapmakla görevli olduğu nazara alındığında,

dosya kapsamına göre, 19.04.2022 tarihli ve 2022/5408 sayılı İdare ve Gözlem Kuruluna Cumhuriyet savcısının başkanlık yaptığı anlaşıldığından, itirazın reddi yerine, yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 14 ncü maddesinin (3) ve (6) fıkraları. (3) (Değişik fıkra: 14.04.2020 - 7242 S.K./18. md) Hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına 89 uncu madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir.

(6) (Ek fıkra: 14.04.2020 - 7242 S.K./18. md) Hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, açık ceza infaz kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kuramlarında geçirecekleri sürelere, kapalı ceza infaz kuramlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kuramlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir.

2. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" başlıklı 89 ncu maddesi.

(1) Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulur.

(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezaları dikkate alınır.

(3) Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet Başsavcısı veya belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısı başkanlık eder.

Ayrıca, idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet Başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından belirlenen birer uzman kişi katılır. .... (5) Kanunlarda iyi hâlliliğin arandığı durumlarda, hükümlülerin tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi bakımından bu madde hükümleri uygulanır.

(6) Açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri bir yılı geçemez.

(7) İdare ve gözlem kurulu tarafından yapılacak değerlendirmelere esas olacak ilkeler ve kurulun bu maddeye ilişkin çalışma usul ve esasları ile tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri yönetmelikle düzenlenir." Şeklinde düzenlenmiştir. 3. Somut olayda, 34 yıl 28 aylık hapis cezasından dolayı hükümlü hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 01.04.2022 tarihli ve 2011/1-4838 sayılı müddetnameye göre koşullu salıverilme tarihinin 08.04.2024, bihakkın tahliye tarihinin ise 28.01.2042 olarak belirlendiği, hükümlünün cezaevi idaresine verdiği 20.04.2022 tarihli dilekçesinde koşullu salıverilme tarihine üç yıldan az süre kaldığından koşullu salıverilme tarihine kadar olan süresini hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanması suretiyle infaz etmek istediğini bildirdiği,

hükümlünün bu talebi üzerine 5275 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhuriyet savcısı başkanlığında oluşturulan İdare ve Gözlem Kurulunun toplanarak 19.04.2022 tarihli ve 2022/5408 sayılı kararın alınmasına,

alınan bu kararın uygulanabilmesi için yasa gereği onay için gönderildiği İnfaz Hakimliği tarafından kaldırılması nedeniyle, hükümlünün İnfaz Hakimliği kararına karşı yaptığı itirazın, itiraz merciince esastan incelenerek bir karar verilmesi yerine İdare ve Gözlem Kuruluna Cumhuriyet Başsavcısı ya da belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısının başkanlık etmesi gerekirken etmediği gerekçesiyle usulden verilen itirazın kabulüne ilişkin karar Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi bu sebeple yerinde görülmüştür.

III. KARAR