Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12997 K.2023/12307

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'e babasından miras olarak kalan 14 daireli bir apartmanın 13 dairesinin ... SGK İl Müdürlüğü 2022/19733 sayılı satış dosyasından sigorta prim borçları ve SGK borçları nedeni ile satışa çıkartıldığını, satışa sunulan dairelerin ihalesi yapıldığını ve 09 numaralı dairenin ...'a satıldığını, ihale şartlarının tam olarak yerine getirilmediğini, verilen 5 dakikalık süre tamamlanmadan satışa gidildiğini, yapılan ihalenin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla ... tarafından satın alınan 9 no'lu bağımsız bölüm taşınmazın satışının iptalini, müvekkilinin zararına hareket edildiğinden, ihalenin fesihine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin ... mahkemeleri olduğunu, davanın zamanaşımı içerisinde açılmadığını, ihalenin feshi tüm yasal mevzuat yerinde olup talebi yersiz olduğunu, eldeki davanın zaman kazanmak maksatlı gerçekleştirildiğini, Kurum işleminin usul ve kanuna aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğu, davadan feragat nedeniyle davalı taraf yararına karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesine göre vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçeleriyle, Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğu, davadan feragat nedeniyle davalı taraf yararına karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesine göre vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçeleriyle, Yerel Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 6183 sayılı Kanun ilgili madde hükümleridir.

3. Değerlendirme Anayasa'nın 37 nci maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz".

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1 inci maddesine göre "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 114/c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115 inci maddesine göre "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Dolayısıyla görev konusunun, mahkemelerce her aşamada resen gözetilmesi gerekir.

Uyuşmazlık, 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan takiplerde menkul ihalesinin feshine ilişkin açılan davalarda, iş mahkemesinin görevli olup olmadığı hususuna ilişkindir.

6183 sayılı Kanunda madde 77 ve devamında, menkul malların haczi ve satışı ile ilgili düzenlemeler yapılmış ancak menkul ihalesinin feshine ilişkin düzenleme yapılmamıştır. İhalesin feshi, gayrimenkul malların haczi ve satışı bölümünde madde 99’da düzenlenmiştir. Madde 99, “Satış komisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisap etmiş olur. İhalenin feshi gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikayet yoluyla istenebilir.

6183 sayılı Kamu Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Tasarısının Gerekçesinde özetle, “tasarıda teklif edilen madde yerine İcra İflas Kanunu'nun 134 üncü maddesi ile tamamen mütenazır hükümlerin konulduğu, icradan gayrimenkul alanlarla Tahsili Emval satışından mal alanlar arasında müsavat da temin edildiği belirtilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararına göre Tahsili Emval Kanunu mucibince yapılan satılardaki yolsuzluk sebebiyle fesih iddialarını adalet mahkemeleri tetkik ile vazifeli olduğuna değinilmiş, bu adlî kazanın yalnız icra tetkik mercileri ve temyiz icra ve iflâs dairesi olduğu da tasrih edilmek suretiyle bütün ihtilaf noktaları ortadan kaldırılmıştır” denilmiştir.

6183 sayılı Kanunda ihalenin feshine ilişkin düzenlemelerde, İcra İflas Kanununa paralel düzenleme yapıldığına göre bu Kanundaki düzenlemelere bakmak gerekmektedir. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 112 vd. maddelerinde taşınırların satışı düzenlenmiş ancak bu bölümde ihalenin feshine ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir. İhalenin feshi, taşınmazların satışına ilişkin 134/2 nci maddede düzenlenmiştir.

Madde 134/2, “İhalenin feshini, Borçlar Kanunu'nun 226 ncı maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikayet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler.

İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabul edilir. İhalenin feshi talebi üzerine tetkik icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir. Talebin reddine karar verilmesi halinde icra mahkemesi davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder.

(Ek cümle: 17.07.2003-4949/38 md.) Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebin reddi hâlinde para cezasına hükmolunamaz” İcra İflas Kanunundaki taşınmazların ihalesinin feshine ilişkin hükümlerin menkul ihalesine de uygulanacağı Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarındandır (12. HD 15.7.2015 tarih, 2015/516-885). Dolayısıyla İİK’na tabi taşınır ve taşınmaz satışlarında ihalenin feshinde görevli mahkemeler, icra tetkik merciidir.

6183 sayılı Kanundaki menkul ve gayrimenkul ihalesine ilişkin hükümler, İcra İflas Kanundaki hükümlerin yansıması olduğundan burada da sadece taşınmaz ihalesinin feshi düzenlenmiş ve menkullerin ihalesinin feshine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak öğretide ve Yargıtay içtihatlarında menkullerin ihalesinin feshinin de dava yolu ile mümkün olduğu kabul edilmiştir. Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir.

Taşınmaz ihalesinin feshine ilişkin davaların icra tetkik merciinde görülmesini düzenleyen kanun koyucunun, taşınır ihalesinin feshi yönünden suskunluğu, yorum yoluyla görevli mahkemenin iş mahkemesinde görüleceği yönünde sonuç çıkarılması, yorum yoluyla görevli yargı yeri belirlenmesi anlamı taşımaktadır. (Benzer karar, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 12.02.2010 tarih, 2007/523 E, 2010/58 K.)

5510 sayılı Kanun 88 inci maddesinde, Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanacağı, ayrıca Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir, düzenlemesi mevcuttur. Bu düzenleme, primlerin tahsilinin takip usulü ile ilgilidir.

Kanun koyucu, gayrimenkullerin ihalesinin feshine ilişkin görevli mahkemeyi münhasıran belirlediğine göre görevli mahkemenin icra tetkik mercii olduğunun kabulü gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle mahkemece, mahkemenin görevsizliğine, icra mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmesi gerekirken mevcut şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,