Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14391 K.2024/297

Taraflar arasındaki Kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davada karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvrunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; ...'a ait işyerinde 01.10.1992 tarihinden itibaren yaklaşık 10 gün çalıştığını, işveren tarafından primlerinin ödenmemesi nedeniyle müvekkilinin çalışmalarının Kurum tarafından iptal edildiğini belirterek, Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı cevap dilekçesi vermemiştir. Duruşmadaki beyanında ise davacının 01.10.1992 - 10.10.1992 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığını belirtmiştir.

2. Davalı Kurum vekili; müvekkili tarafından yapılan bir iptal işlemi olmadığını, işveren tarafından verilen dönem bordrosunun yine işveren tarafından iptal edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının 10 günlük çalışmasını iptal eden herhangi bir Kurum işlemi olmadığından konusu bulunmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının davalı ... yanında 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi ve mülga 506 sayılı Kanun'a göre 01.10.1992 ile 10.10.1992 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz biçimde çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davalı tarafından bildirilen çalışmalarının yine davalı tarafından verilen iptal bildirgesi ile iptal edildiğini, Kurum kayıtlarına itibar edilmemesinin doğru olmadığını, komşu işyeri sahiplerinin ve/veya çalışanlarının tespit edilip beyanlarının alınmadığını, çelişkili tanık beyanlarına dayanılarak davanın kabulünün doğru olmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre özellikle; davacının çalışma iddiasının dinlenen bordro tanıkları ve işveren beyanlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu ispat edildiği anlaşılmakla Mahkemenin kararında usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 ncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, geri çevirme kararı kapsamında celp edilen kayıtlara göre davaya konu bildirimlerin hem hizmet cetvelinde hem de iş yeri çalışma kayıtlarında iptal edildiği anlaşılmakla, bu konuda yukarıda izah edilen mevzuat kapsamında inceleme yapılarak sonuca göre karar verilmelidir.

3. Öte yandan, kabule göre de Kurumca yapılmış herhangi bir iptal işlemi bulunmadığı gerekçesi ile hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın reddi yerine yazılı şekilde davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi hatalı olup ayrıca anılan iş bu gerekçeye rağmen iptale konu edilmeyen bildirim bakımından tespite dair karar verilmesi de yerinde görülmemiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,