Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7182 K.2023/8694

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, dava dışı ...'ya ait 1222275.006 iş yeri sicil numaralı ...

Market isimli iş yerinde 02.07.2015 - 30.06.2018 tarihleri arasında çalıştığını ancak davalı Kurumun 20.11.2017 tarihli yoklamada işyerinde olmadığı gerekçesi ile ve 14.09.2018 tarih ve 65059773-202.01.01-E.11875276 sayılı yazısı ile davacının 02.07.2015 – 30.06.2018 tarihleri arası çalışmasının iptal edildiğinin bildirildiğini, davacının Mamak Sosyal Güvenlik Merkezine yaptığı itirazının yine Kurumun 11.10.2018 tarih ve 13464948 sayılı yazısı ile reddedildiği, yoklama sırasında davacının izinli olduğunu ve davacının iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığını ileri sürerek,

davacının 02.07.2015 – 30.06.2018 tarihleri arası 36 aylık hizmet süresinin iptaline dair Kurum işleminin iptali ve anılan tarihlerdeki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin denetim raporuna dayandığını, herhangi bir hata bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; tanık ...'in davacıyı ... Market isimli iş yerinde çalışmasından dolayı tanıdığını, bu marketin yanındaki ...Döner isimli iş yerinin sahibi olduğunu, 2017-2020 yılları arasında faaliyette olduğunu; kamu tanığı ... ve ...'ın kendilerine ait iş yerlerinin yakınında bulunan ... Markette davacının çalıştığını bildiklerine dair beyanları; bordro tanığı ... ve ...'nun davacı ile birlikte 2015-2016 yılları arasında mezkur iş yerinde çalıştıklarına dair beyanları; davacı tanığı ..., ... ve ...'in davacının ... Market isimli iş yerinde çalıştığına ilişkin görgü ve bilgileri dikkate alındığında, davacının dava dışı...unvanlı iş yerinde hizmetlerinin iptal edildiği dönemde fiili olarak çalıştığı Kurum işleminin yerinde olmadığı kanısına varılmakla,

1-Davanın kabulü ile davacının 1222275.06 sicil numaralı "..." unvanlı işyerinden bildirilen 02.07.2015-30.06.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin iptaline dair Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile tüm dosya kapsamından, davacının 02.07.2015-30.06.2018 tarihleri arasında 1222275 sicil numaralı dava dışı...unvanlı işyerinden hizmetinin bildirildiği, Alo 170 hattına gelen ihbar üzerine Kurumun söz konusu ...

Market isimli ... adresindeki işyerinde 28.11.2017 ve 27.06.2018 tarihlerinde yerel denetim yaptığı, davacının çalışmasına rastlanmadığı ve işveren tarafından izinli olduğunun beyan edildiği, denetimlerde "...Döner", "...

Kuruyemiş" isimli komşu işyerleri çalışanları tarafından markette kadın çalışan görmediklerinin, "Maya Elit Kırtasiye" çalışanı ...'ün, ...'nun eşi ve yengesinin zaman zaman markete gelip gittikleri ancak çalışmak için markette görmediğini beyan ettiğinin tutanak altına alındığı,

25.10.2017 tarihinden itibaren komşu işyeri sahibi ...'ın imzalı beyanında işyeri sahibi Savaş dışında çalışana rastlamadığını beyan ettiği, Kurum Sosyal Güvenlik Denetmenliğince düzenlenen 12.07.2018 tarihli durum tespit raporunda, işyerinden bildirimi yapılan davacıya ait 02.07.2015-30.06.2018 devresindeki hizmetlerinin fiili çalışmaya dayanmadığından dolayı iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmış ise de yargılama sırasında tanık olarak ifadesine başvurulan ...'ın davacıyı her gün işyerinde gördüğünü, denetmene verdiği beyanın kendisine ait olmadığını;

...'ün davacının market işyerinde çalışıp çalışmadığını bilmediğini, davacıyı tanımadığını, markete gidip gelmediğini beyan ettiği, komşu işyeri sahibi ve çalışanlarının da davacının çalışmasını doğruladıklarının anlaşılması karşısında davacının dava konusu dönemde bildirilen ve iptal edilen sigortalılığının fiili çalışmaya dayalı olduğuna dair mahkeme kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı görüldüğünden, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, aksi Kurum işleminin iptali ile 02.07.2015-30.06.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerin fiili ve gerçek olduğunun tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.5510 sayılı Kanun'un, Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi başlığını taşıyan 59 uncu maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütülür.... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

3.Değerlendirme 1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı dava dışı "... Market" işyerinden 02.07.2015-30.06.2018 tarihleri arasında bildirilen hizmetlerinin, Kurumca 20.11.2017 tarihli yoklamada işyerinde olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini, oysa ki iptal edilen dönemde işyerinde bil fiilen çalıştığını, 20.11.2017 günü izinli olduğunu belirterek hakkında tesis edilen işlemin iptali ile iptal edilen çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine karar verilmesini istemiş, mahkemece Kurum işleminin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Somut olayda, 28.04.2017 tarihli yerel denetimde işyerinde dava dışı işveren...dışında çalışana rastlanılmadığı, ...'ya 2017/10 uncu ay APHB'de ismi geçen davacı ... sorulduğunda izinli olduğunun ancak izin kağıdı olmadığının, davacının ağabeyinin eşi olup 2 yıldır kendisi ile market işinde çalıştığını beyan ettiği, 27.06.2018 tarihli yerel denetimde yine dava dışı işveren...dışında çalışana rastlanılmadığı, ...'ya davacı ... sorulduğunda evinde olduğunu akşam geleceğini beyan ettiği, her iki tutanağın işverence imzalı olduğu, yapılan çevresel soruşturmada komşu işyeri sahibi ...'ın imzalı beyanında.

2017 Eylül ayında işyerini devraldığını, yaklaşık 2 aydır faaliyet gösterdiğini, ...'yu tanıdığını, yan dükkanda market işi yaptığını, işyerinde...dışında çalışana rastlamadığını, işyerinde yalnızca kendisini gördüğünü markette kadın çalışan görmediğini ifade ettiği halde yargılama sırasındaki beyanında; davacıyı her gün işyerinde gördüğünü, denetmene verdiği beyanın kendisine ait olmadığını söylediği, 27.06.2017 tarihli tutanakla komşu işyeri "...Döner" ve 28.11.2017 tarihli tutanakla komşu işyeri "...

Kuruyemiş" çalışanlarına dava dışı "... Market" işyerinde çalışanlar sorulduğunda, anılan işyerinde...dışında çalışan görmediklerini, işyerinde bayan çalışmadığını ifade ettikleri, komşu işyeri "Maya Elit Kırtasiye" çalışanı ...'e "... Market" işyerinde çalışanlar sorulduğunda marketi ...'nun işlettiği, eşinin ve yengesinin markete gelip gittiğini ancak markette çalıştıklarını görmediğini beyan ettiği, dava dışı ...

Market işyerine ait dönem bordrolarının getirtildiği, 2015/7-12 nci aylar arası bildirimi bulunan aynı zamanda davacının eşi olan ... ve 2015/7 nci ay-2016/12 nci aylar arası bildirimi bulunan ...'nun eşi olan ... ile davacı ve 30.06.2021 tarihli kolluk tutanağı ile tespit edilen kamu tanıklarının dinlendiği, teslim alan kısmında davacı ... isim ve imzalı 11.06.2018 ve 18.06.2018 tarihli mal teslimine ilişkin olduğu anlaşılan 2 adet faturanın dosyaya sunulduğu anlaşılmaktadır.

3. 28.04.2017 ve 27.06.2018 tarihli dava dışı işveren...imzalı yerel denetim tutanaklarının aksi ispat oluncaya kadar geçerli olduğu, Mahkemece, davacının hizmetlerinin bildirildiği "... Market" unvanlı işyerinin aile marketi olup olmadığı, davacının çalışmalarının aile dayanışması kapsamında yardım niteliğinde kalıp kalmadığı üzerinde durularak, tanık beyanları arasındaki çelişkiler de giderilerek, çalışmanın fiili olup olmadığı hususu, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; Kurum denetiminin yerinde olup olmadığı belirlenmek suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,