Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8950 K.2023/10700

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ...'a ait ... plaka sayılı Ulus-Mamak-Kayaş dolmuş hattında 2002-20.11.2010 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığını, aynı aracı diğer davalı ...'ın devraldığını, 07.12.2017 tarihine kadar çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin 2005 yılında çifçi Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, davalı tarafından 2015 yılında 2 ay sigorta bildirimi yapıldığını, en son aldığını maaşın 3.000,00-TL olduğunu belirterek, davalılar nezdinden Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2002-20.11.2010 ile 20.11.2010-11.03.2014 dönemlerinde ... plaka sayılı araçta çalışmasının bulunmadığını, 2006-2012 yıllarında ...'ın, 2014 yılına kadar da müvekkili ...'ın bu araçta şoförlük yaptığını, davacı ile 12.03.2014 tarihinde haftada 1-2 gün çalışmak üzere anlaştıklarını, davacı hakkında icra takibi yapılması üzerine kendi isteğiyle çıkışının verildiğini, 26.05.2014 tarihinde işten ayrıldığını, bu dönemde ayda toplam 4-8 gün çalıştığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

Feri Müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan değerlendirmelere göre davacının ... plaka sayılı araçta, 2002 -20.11.2010 tarihleri arasındaki dönemde davalı ..., 21.11.2010-07.12.2017 tarihleri arasındaki dönemde davalı ... nezdinde kesintisiz olarak çalıştığını iddia etmiş ise de tüm tanıkların davacının 2010 yılında ayrılarak ...'ya gittiğini, 2013-2014 yılında durağa geri döndüğünü beyan ettikleri, davacının işyerinden 2010 yılında ayrıldığının tanık beyanları ile sabit olup,

2013 yılında başka iş yerlerinden bildirilmiş çalışması olduğundan davacının 2013 yılında aynı zamanda iki ayrı işyerinde birden çalıştığı yönünde bir iddiası da bulunmadığından davanın hizmetin geçtiği yılın sonu olan 31.12.2010 tarihinden itibaren 5 yıl içinde açılmayıp 24.01.2019 tarihinde açıldığından davacının tespitini talep ettiği davalı ...'a yönelik 2002- 20.11.2010 tarihleri arasındaki dönemin hak düşürücü süreye uğradığı, davacının aynı tarihlerde iki işyerinde birden çalıştığı yönünde bir iddiası bulunmadığından, 08.05.2013-15.05.2013 tarihleri arasında 1183475 sigorta numaralı ...

Tur ... Ltd. Şti. işyerinden 8 gün, 16.05.2013-30.06.2013 tarihleri arasında 1241737 sigorta numaralı ... ... Ltd.

Şti işyerinden 22 gün çalışması bildirildiğinden 08.05.2013- 15.05.2013, 16.05.2013-30.06.2013 tarihleri arasındaki tespit talebinin yerinde olmadığı, tespit talep edilen 01.01.2011-07.05.2013 tarihleri arasındaki dönem yönünden dava hizmetin geçtiği yılın sonu olan 31.12.2013 tarihinden itibaren 5 yıl içinde açılmayıp 24.01.2019 tarihinde açıldığından davacının tespitini talep ettiği 01.01.2011- 07.05.2013 tarihleri arasındaki dönemin hak düşürücü süreye uğradığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne davacının davalı ...'ın işlettiği 1208845 sigorta numaralı Ulus-Mamak-Kayaş hattında dolmuş olarak çalıştıran ...

Plaka sayılı ticari araçta 01.07.2013-07.12.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının kabulüyle Kuruma bildirilen 12.03.2014-26.05.2014 tarihleri arasındaki süre dışında Kuruma bildirilmeyen 01.07.2013-11.03.2014 tarihleri arasında 91, 27.05.2014- 07.12.2017 tarihleri arasında 418 olmak üzere toplam 509 gün çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Feri müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1-Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, 2-Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmadığı, 3-Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, 4-Davanın açılmasına kurumun sebebiyet vermediği, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1-Mahkemece verilen kararın kaldırılması gerektiği, 2-Yeniden yargılama yapılması gerektiği, 3-Usul ve yasaya aykırı olan mahkeme kararının kaldırılması gerektiği, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1-Davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu, 2-Mahkemece verilen kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesinin gerektiği, 3-Müvekkil ... hakkında verilen karar yönünden kararın onanmasını istediği, 4-Müvekkil ... yönünden verilen aleyhe kararın kaldırılması gerektiği, 5-Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddinin gerektiği, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacı taraf 2002-2017 tarihleri arası davalıya ait ... plakalı araçta şoför olarak kesintisiz çalıştığının tespitini talep ettiği, davacı adına 2013/5 ve 6 aylar arası dönemde dava dışı iki farklı işyerinden bildirim yapıldığı, davalı Kubilay İlhan'a ait işyerinden 2014/4-5 aylarda bildirim yapıldığı,

kamu tanığı olarak dinlenen İhsan beyanında, 2006 yılından itibaren dolmuş hattında şoför olarak çalıştığını, davacının haftada 2 gün çalıştığını, 2010 yılında ...'ya gittiğini 2013 yılında geldiğini, 2013-2014 yıllarında tekrar çalışmaya başladığını ve 2016 yılı sonuna kadar çalıştığını belirttiği, yine kamu tanığı olarak dinlenen Sinan beyanında, 1995 tarihinden itibaren dolmuş şoförü olarak çalıştığını, davacının haftada iki gün ... plakalı araçta çalıştığını, 2004-2005 gibi başladığını 2 yıl kadar çalıştığını yine 2010 yılından sonrada 2 yıl kadar çalıştığını belirttiği,

taraflar arasında görülen işçilik alacakları davasında 2002-2010 arası davalılara ait araçta çalıştığı, 2010-2013 arası dönemde çalışmadığı ve 2013-2017 arası çalıştığı hususlarının kabul edildiğinin anlaşıldığı, somut olayda, kamu tanığı olarak dinlenen şahısların beyanları esas alınarak verilen kararın yerinde olduğu anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ,davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

3-Feri Müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.) Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2.) Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme 1)Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2)Somut olayda, davacının 2002-2017 tarihleri arası davalıya ait ... plakalı araçta şoför olarak kesintisiz çalıştığının tespitini talep ettiği, dosyaya ibraz olunan davacı hizmet döküm cetveli incelendiğinde talep konusu dönem içerisinde davacının 01.05.2005 - 31.12.2005 arası 2926 sayılı Kanun kapsamında 4-b hizmetleri olduğu, 08.05.2013 - 15.05.2013 tarihleri arasında dava dışı ... Tur...Ltd.Şti.'nden, 16.05.2013- 30.06.2013 tarihleri arasında dava dışı ...

Ltd.Şti.'nden, 12.03.2014 - 26.05.2014 arasında 76 gün davalılardan ... yanından bildirimlerinin olduğu yine 01.05.2015 - 30.07.2018 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında 4-b li hizmetleri olduğu tespit edilmiş, davacının çalıştığını iddia ettiği ... plakalı aracın 11.09.1998 tarihinde ..., ..., ..., ... , ... ve ... adlarına tescil edildiği, 06.01.2006 tarihinde ...'ın hissesini ... 'a devrettiği, 02.02.2010 tarihinde aracın ... ve ... adlarına tescil edildiği 27.12.2013 tarihinde de aracın ...'a devredildiği anlaşılmakla, Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş olup;

a) 08.05.2013 öncesi dönem yönünden Mahkemece davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair verilen karar yerindedir. b) 01.07.2013 sonrası kabule konu dönem yönünden ise ; aa ) Dava konusu ... plakalı aracın 02.02.2010 - 27.12.2013 tarihleri arasında ... ve ... adına kayıtlı olması karşısında Mahkemece adı geçen kişilerin de işveren sıfatları araştırılmalı, davaya dahil edilmeyen ...'ın davada taraf kılınması gereği karşısında HMK' nın 124 üncü maddesine göre bu kişinin davaya katılımının sağlanması ile delil ileri sürmesi ve savunma yapmasına imkan tanımak gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkilinin dahi sağlanmaksızın karar verilmesi hatalıdır.

bb) Ayrıca hükmün 2 no.lu bendinde davacının, davalı ...'ın işlettiği ... plakalı ticari araçta 01.07.2013-07.12.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine denildikten sonra 3 ve 4 no.lu bentlerde infazda tereddüt oluşturacak şekilde haftada 2 gün olacak şekilde tespit hükmü kurulması da çelişkilidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,