Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/16221 K.2025/7472

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığının güncellenmesi işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının tahsis dilekçesine istinaden 01.12.1998 tarihinde Bağ-Kur statüsünde yaşlılık aylığı bağlandığı arşiv çalışmaları sırasında davacı ile ilgili yeni Bağ-Kur girişi bulunması nedeni ile yeniden düzenleme ve güncelleme yapılarak 16. basamaktan 13. basamağa düşürülerek 19.130,52 TL borç tahakkuk ettirildiği, 25.07.2022 tarihli yazı ile tahakkuk ettirilen borcun iptali istenilmiş ise de cevap verilmediği, davacının 01.12.1998 tarihinde zor şartlar altında çalışarak emekli olmak için yeterli olan gününü tamamladığı, 16. basamaktan emekli olduktan sonra,

tahsis dilekçesinin verildiği 30.12.1998 tarihinde görülmeyen Bağ-Kur kaydının, 24 yıl sonra arşiv çalışmalarında tespit edildiği gerekçesi ile yeniden Bağ-Kur günleri değerlendirildiği, bağlanan maaşın azaltılması ve maaşından tahakkuk ettirilen 19.130,52 TL'nin kesilecek olması Sosyal Devlet ve iyiniyet kurallarına da aykırı olduğu iddiasıyla davacının tahsis dilekçesi verilip 01.12.1998 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandıktan 24 yıl sonra tahsis dilekçesinde gözönüne alınmayan hizmetinin güncelleme işleminin iptaline, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının eczacılık ürünlerinin perakende ticareti işi nedeniyle Hızırbey Vergi Dairesi Müdürlüğünde 04.12.1987-30.06.1991 tarihleri arasında, Kalkandere Vergi Dairesi Mal Müdürlüğünde 09.07.1991-10.12.2021 tarihleri arasında ve 02.04.1976 tarihinden itibaren 18. Bölge Trabzon Eczacı Odasında kaydının bulunduğu,

davacının 07.01.1988 tarihli dilekçesine istinaden 15.12.1987 tarihinde 12. basamaktan Bağ-Kur tescilinin yapıldığı basamak yükseltme talebi ile 01.12.1998 tarihinde 16. basamaktan emekli aylığı bağlandığı ancak daha sonra emekli aylığının güncellenmesi için yapılan incelemede 19.04.1976 tarihinde intikal eden farklı bir Bağ-Kur giriş bildirgesinin bulunduğunun tespit edildiği,

tescil tarihinin 02.04.1976 olarak yapılarak ilk basamak 1 olarak güncellenerek basamak intibakı ve yükseltme taleplerine göre 01.12.1998 tarihinde 13. basamak üzerinden aylık bağlandığı ve 19.130,52 TL fazla ve yersiz ödeme yapıldığı tespit edilerek davacıya bildirildiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla.

SGK kayıtlarına bakıldığında davacının 15.12.1987 tarihli tescilinde 12. basamağı seçtiği Kurum tarafından da 12. basamak üzerinden tescili gerçekleştirilerek primlerin tahsil edildiği davacının en son 16. basamağa kadar yükseldiği, basamak sırasına göre primlerini ödediği prim borcunun bulunmadığı ve talebine istinaden 16. basamak üzerinden 01.12.1998 tarihinden geçerli 4/b yaşlılık aylığının bağlandığı,

1479 sayılı Kanun ile sigortalının seçmek istediği basamağın üst sınırını kısıtlayan bir düzenleme bulunmamakta olup davacının da 15.12.1987 tarihli tescilinde 12. basamağı seçtiği, Kurum tarafından daha yüksek basamaktan primlerin tahsil edilmesinden 01.12.1998 tarihinden geçerli yaşlılık aylığı bağlanmasından yıllar sonra davacının basamağının 13. basamağa düşürülerek aylığının güncellenmesi ve giderek 19.130,52 TL. borç tahakkuk ettirilme işlemleri Medeni Kanunun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı Kurum tarafından 19.04.1976 tarihli tescile istinaden davacının en son

basamağının 13'e düşürülmesi ve 01.12.1998 tarihinde bağlanan yaşlılık aylığının 13. basamak üzerinden güncellenerek davacıya 19.130,52 TL borç çıkarılması işleminin iptaline, davacının 16. basamak üzerinden bağlanan aylığının geçerli olduğunun tespitine, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve istinaf dilekçesi tekrarla Kurum işleminin yerinde olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yaşlılık aylığının güncellenmesi işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla; aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.14.04.1953 doğumlu davacı, 07.01.1988 tarihinde davalı Kurum kayıtlarına intikal eden bildirgeye istinaden, talebi üzerine 15.12.1987 tarihinden itibaren eczacılık faaliyetlerine ilişkin vergi kaydı esas alınarak 1479 sayılı Kanun kapsamında tescil edilmiş ve kaydı yapılmıştır. Talebi doğrultusunda 12. basamaktan tescil edilen davacıya, 01.12.1998 tarihinden itibaren 16. basamak üzerinden 1479 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmıştır.

Ancak 01.03.2022 tarihli Kurum işlemiyle, davacının 02.04.1976 tarihli Eczacılar Odası kaydına dayanılarak Bağ-Kur başlangıcı bu tarihe çekilmiş; başlangıç 1. basamak olarak kabul edilmiş, önceden ödenmiş primler sırasıyla yeni döneme mahsup edilmek suretiyle prim ödeme gün sayısında bir değişiklik yapılmaksızın basamak 16’dan 13’e indirilmiş ve buna bağlı olarak fark yaşlılık aylığı hesaplanmıştır.

3.Oysa davacının tescil ve basamak ilerleyişi, süresinde yapılan başvuruya, ödenen primlere ve basamak bekleme sürelerine dayandığından, primi ödenmiş gün sayısı, aylık basamağı ve dolayısıyla yaşlılık aylığının miktarında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle Kurumun işlemine dayanak teşkil eden değerlendirme hatalı olup, İlk Derece Mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararı isabetlidir. Ancak Mahkemece, sigortalılık başlangıcı ve basamak ilerlemesi gibi teknik yönler dikkate alınmadan yalnızca Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi çerçevesinde iyiniyet ilkesine dayanılarak hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğinden bozma nedenidir.

4. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının; gerekçesinin, "gerekçe ve kanaat" başlıklı bölümünün, onbeşinci paragrafında yer alan "...Medeni Kanunun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacaktır." ibareleri silinerek yerine "1479 sayılı Kanun'un 24-25 maddeleri ile 49 ve devamı maddelerindeki sigortalılık ve basamak seyrine ilişkin düzenlemelere aykırıdır." ibarelerinin yazılması; suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,