Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6748 K.2025/4933

Taraflar arasındaki Basın İş Kanunu kapsamında çalıştığının ve prime esas kazancın tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili, davalı ... Basın Yayın Programcılık Ticaret ve ... Anonim Şirketi vekili ve davalı .... Yatırım Anonim Şirketi iflas idaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.01.1995 tarihinde davalı ... Basın Yayın Poroğramcılık San. A.Ş (... TV)'de kameraman olarak işe başladığı, çeşitli ünvanlarla şirket bünyesinde 05.05.2011 tarihine kadar basın mensubu olarak çalıştığı, en son haber müdürü sıfatı ile çalışırken 05.05.2011 tarihinde işten ayrıldığı, davacının şu anda ... ...

Yönetim Kurulu üyesi olduğu, davacının çalıştığı dönem boyunca maaşının asgari ücret olarak gösterildiği ve sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden ödendiği, 16 yıl basın mesleğinde çalışan bir kişinin asgari ücret almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

davacının aldığı gerçek maaşın ilgili ...sorularak tespit edilmesi gerektiği iddiasıyla 5953 sayılı "Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun" ile bu kanunda 212 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler kapsamında çalıştığını belirterek sigorta prim ödemelerinin gerçek maaşı üzerinden yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmet cetveli ve dönem bordrolarında yer alan çalışmalar haricinde bir çalışmasının bulunmadığı, davalının aldığı ücret miktarının da maaş bordrolarındaki ücretten fazla olmadığı, davalının hizmet akdiyle davalı işveren bağlı olarak fiilen çalıştığının, çalışmanın niteliği ve ödenen ücretlerin somut deliller ile ispatlanması gerektiği, sadece tanık beyanlarına dayalı olarak hüküm verilmemesi gerektiği, Yargıtay kararları gereğince kamu düzenine ilişkin hizmet tespit davalarında çalışma olgusunun somut ve net bir şekilde ortaya konulması gerektiği, Kurumca yapılan işlemlerin kanuna ve mevzuata uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı işveren davaya cevap vermemiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 05.11.2015 tarihli ve 2013/167 Esas, 2015/450 Karar sayılı kararla; davacının 01.01.1995 - 05.05.2011 tarihleri arasında muhabirlik, kameramanlık, istihbarat şefliği, foto muhabirliği, gazeteciler cemiyeti yönetim kurulu üyeliği gibi görevleri yerine getirdiği, yapılan işlerin davacının gazetecilik kimliğini taşıdığı anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile; davacının davalı iş yerindeki 01.01.1995 - 05.05.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının basın kanunu kapsamında olduğunun tespitine, davacının prime esas kazancın tespitine yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 05.11.2015 tarihli ve 2013/167 Esas, 2015/450 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince 16.01.2018 tarihli ve 2016/6760 Esas, 2018/156 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Davacı, 01.01.1995- 05.05.2011 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının 5953 sayılı kanun ile 212 sayılı Kanunlar kapsamında geçtiği ve prime esas kazancının tespitini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; davacının davalı iş yerindeki 01.01.1995- 05.05.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının basın kanunu kapsamında olduğunun tespitine, davacının prime esas kazancın tespitine yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

Taraf ehliyeti dava şartlarından olup yargılamanın her safhasında re’sen gözönünde tutulması gerekir.

Bu tür davalarda, davacının tespitini istediği çalışmanın geçtiği işyerinin sahibi olan gerçek ya da tüzel kişi işveren, Sosyal Güvenlik Kurumu ile zorunlu dava arkadaşıdır.

Somut olayda, davacının hizmet cetvelinden ihtilaflı dönemde dava dışı işyerlerinden bildirimi yapıldığı anlaşıldığı halde dava dışı işverenler nezdindeki çalıştığı dönemler yönünden hüküm kurulması hatalıdır.

Yapılacak iş, davacının davalı işyerinde geçmeyen çalışmaları için ve davada taraf olmayanlar hakkında hüküm kurulamayacağından, davacının ihtilaflı dönemde davalı işyerinde geçen ve sigortaya bildirilen hizmetinin olup olmadığını araştırmak, varsa bu süre yönünden karar vermekten ibaretttir..."

2.Mahkeme tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanlarından davacının davalı ... Basın Yayın Programcılık Ticaret ve ... Anonim Şirketi'ne ait işyerinde kameraman, muhabir, istihbarat şefi olarak çalıştığı, çalışanların bir kısım bildirimlerinin şirket sahiplerinin diğer şirketlerinde bildirildiği, televizyon ve gazetede çalıştığını beyan eden bazı tanıkların da sigorta bildirimlerinin anılan şirketlerde yapıldığı, davacının davalı ...

Basın Yayın Programcılık Ticaret ve ... Anonim Şirketi'nde çalışma kaydı olmadığı halde şirketçe tazminat ve alacakların ödenmesine ilişkin protokol yapılması da bu şirkette çalışıldığı yönündeki iddiayı desteklediği anlaşılmakla, davacının 01.01.1996 – 05.05.2011 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar vermek gerektiği,

davacının 212 sayılı Kanunla değiştirilen 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetleri Düzenleyen Kanun kapsamına tabi olarak çalışan sigortalılardan sayılması halinde önceki hizmetlerin Bağ-Kur kapsamında olduğu gözetilerek 01.01.1996 – 01.10.2008 tarihleri arasında kuruma bildirilen hizmetlerine 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi gereği yıllık 90 gün eklenmesi gerekeceği,

5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesindeki düzenlemeyle Basın ve Gazetecilik mesleğinde 09.06.2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununa göre basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar fiili hizmet süresinden faydalanabileceği düzenlemesi getirildiğinden ve davacının basın kartı olmadığından 01.10.2008 sonrasında fiili hizmet süresi zammından faydalanamayacağı, davacının 01.01.1996 – 30.09.2008 tarihleri arasında 4388 gün hizmetinin bulunduğu,

buna göre davacının çalışılan ve sigorta primi ödenmiş bu günlerinin x 0,25 formülüyle hesaplanan 4388 x 0,25 = 1097 gün itibari hizmet süresi olacak ve bu sürenin davacıya ait sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin rapor edilmesi ile davacının 01.01.1996 – 01.10.2008 tarihleri arasında davalı ... Basın Yayın Programcılık Tic. San.

A.Ş.’ne ait ... sicil numaralı iş yerindeki hizmetlerine 506 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi gereği 1097 gün itibari hizmet süresinin olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerektiği, davacı vekili her ne kadar prime esas kazancın tespitini de talep etmiş ise de, Mahkemece verilen 05.11.2015 tarih ve 2013/167 Esas 2015/450 sayılı karar ile sigorta primine esas kazancın yazılı delille ispatlanması gerektiği, dosyaya bu hususta yazılı delil ibrazında bulunulmadığı gerekçeleriyle davacının prime esas kazancın tespitine yönelik talebinin reddine karar verildiği,

bu karara karşı davacının temyiz başvurusundan vazgeçmiş olması ile davalılar lehine usuli kazanılmış hakkın bulunduğu cihetle davacının prime esas kazancın tespitine yönelik talebinin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile,

davacının 01.01.1996 – 30.05.1996 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 01.06.1996 – 05.02.1997 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 01.04.1997 – 01.10.1999 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 10.11.1999 – 15.10.2001 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 15.10.2001 – 31.03.2002 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 03.04.2002 – 11.04.2003 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 12.04.2003 – 15.08.2003 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 03.09.2003 – 30.12.2010 tarihleri arasında ... sicil numaralı, 01.01.2011 – 05.05.2011 tarihleri arasında ... sicil numaralı iş yerlerinden bildirilen sürelerinin iptali ile,

01.01.1996 - 05.05.2011 tarihleri arasında asgari ücretle davalı ... Basın Yayın Programcılık. Tic. San. A.Ş.’ne ait ... sicil numaralı iş yerinde çalıştığının tespitine, davacının prime esas kazancın tespitine yönelik talebinin reddine, davacının 01.01.1996 – 01.10.2008 tarihleri arasında davalı ... Basın Yayın Programcılık Tic. San.

A.Ş.’ne ait ... sicil numaralı iş yerindeki hizmetlerine 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi gereği 1097 gün itibari hizmet süresinin olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Basın Yayın Programcılık Ticaret ve ... Anonim Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, diğer şirketlerle aralarında organik bağ bulunmadığı, davanın ispat edilemediği, kararın eksik araştırma ile verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı .... Yatırım Anonim Şirketi iflas idaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, davalı şirketler arasında organik bağ bulunmadığı, davanın ispat edilemediği, kararın eksik araştırma ile verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın ispat edilemediği, hak düşürücü sürenin geçtiği, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Basın İş Kanunu kapsamında çalıştığının ve prime esas kazancın tespitine ilişkindir. 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR