Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15565 K.2025/17196

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı şirkette 01.09.1999 tarihinden beri depo işçisi olarak hizmet akdi ile çalıştığını, nüfus cüzdan bilgilerinin olmaması ve yaş küçüklüğü, deneme çalışmaları olması sebebi ile sigorta girişi 04.01.2000 tarihinde yapıldığını, SGK'ya bildirilmediği dönem 01.09.1999-04.01.2000 yılları arasında davacının asgari ücret ödendiğini, davacının, davalı şirkette 01.01.1999-04.01.2000 devresinde 5510/4-a maddesi kapsamında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Usulüne uygun meşruhatlı davetiyeye rağmen davalının davaya cevap vermediği görülmüştür.

Fer'i müdahil 25.11.2022 vekili tarihli cevap dilekçesinde özetle; öncelikle Kurum kayıtları resmi nitelikte olup, aksi sabit oluncaya kadar doğruluğu esas olduğu, çalışma olgusunun ispatı işçiye ait olduğu, bu itibarla çalışma olgusunun öncelikle güçlü deliller olan resmi ve yazılı belge ile ispatının gerekitği, davacı ise çalışma dönemine ilişkin iddiasını ispat noktasında tanık deliline dayanmadığı,

Yasal mevzuat gereği işveren sigortalının adını, sicil numarasını ve çalıştığı süreyi gösteren örneği ve yönetmelikte belirlenen bir belgeyi işyerinde, birden fazla işyeri olması halinde her işyerinde ayrı ayrı olmak üzere işçiler tarafından da görülebilecek bir yerde asmaya mecburdur. Bu itibarla sigortalı iddia ettiği çalışmalar hakkında bilgi sahibi olmak zorunda olduğundan işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davacının davasının kabulü ile Davacı ...'in ( 2...6 ) davalı ...'a ( 1...2 ) ait işyerinde 01.01.1999-04.01.2000 tarihleri arasında 5510/4 a maddesi kapsamında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4. Somut olayda, davacı davalıya ait işyerinde 01.09.1999-04.01.2000 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hüküm eksik araştırmaya dayalıdır.

Davacı dava dilekçesinde 1999 yılı başından itibaren çalıştığını ancak çalışmalarının Kuruma geç bildirildiği iddiasıyla adi ortalıktan davalı ... hakkında dava açmış olup yargılama aşamasında talebini değiştirerek 01.09.1999 tarihinden itibaren çalıştığını belirtmiş olup bu tarihten itibaren hizmet tespiti talebinde bulunmuştur.

Mahkemece iki bordro tanığı dinlenilmek suretiyle davacının da talebi aşılarak 01.01.1999 tarihinden itibaren tespite karar verilmiş olup hükme esas alındığı kabul edilen tanıklar ise davacının yaklaşık 25 yıl önceki çalışmasına dair çelişkili beyanlarında davacının Haziran-Temmuz aylarında başladığını belirttikleri anlaşılmakla; davacının çelişkili talepleri, taleplere uygun olmayan tanık beyanları ile davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz olup sübut bulmayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR