Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2024/549 K.2024/11501

Antalya 3. Sulh Ceza Hakimliğinin, 31.07.2022 tarihli ve 2022/2377 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 31.07.2022'de kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 29.12.2023 tarihli ve 2023/17895 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.01.2024 tarihli ve KYB-2024/2439 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.01.2024 tarihli ve KYB-2024/2439 sayılı kanun yararına bozma isteminin.

"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından,

itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar nazara alındığında, Şüpheli ...'nun, müştekiler ile birlikte hissedarı olduğu Başarı Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin çeşitli ulusal/uluslararası organizasyonlara temin ettiği ses ve ışık sistemlerinden elde edilen kazançların haricen tahsil edilip şirket kayıtlarına intikalinin sağlanmadığı,

bu suretle şüphelilerin haksız yarar sağladığının iddia edildiği somut olayda, Antalya Cumhuriyet Başsavcılığınca, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf niteliğinde kaldığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de.

Müştekiler vekili tarafından sunulan 07/05/2022 tarihli şikayet dilekçesinde; şüphelinin, hissedarı olduğu şirketin sahibi olduğu ses ve ışık sistemlerinin çeşitli ulusal/uluslararası organizasyonlara temin edilmesinden kaynaklanan kazançları şirket kayıtlarına geçirmeyip müştekilerin zararına olarak elden tahsil etmek veya babası ...'nun hesabına aktarılmasını sağlamak suretiyle haksız menfaat elde ettiğinin iddia edilmesi karşısında, şüpheliye isnat edilen eylemin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 155/2. maddesinde düzenlenen hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçu kapsamında kaldığı dikkate alınarak, maddi gerçeğin tespiti bakımından;

müştekiler ile şüphelilerin olaya ilişkin ifadelerinin alınması, anılan şirketlere ait ticaret sicil kayıtlarının ve belirtilen döneme ilişkin ticari defter, makbuz, fatura, muhasebe kayıtları ile diğer hukuki belgelerin temin edilip, ilgili belgelerle birlikte dosyanın alanında uzman bilirkişi heyetine tevdii sağlanarak, şikayete konu şikâyete konu ulusal/uluslararası organizasyonlardan elde edilen kazançların iddia edildiği şekilde tahsilinin şirket kayıtlarına intikal ettirilip ettirilmediği,

bu bedelin şüphelinin veya başkasının uhdesinde bulunup bulunmadığı ve bulunuyor ise zarar miktarının ne kadar olduğu hususlarında ayrıntılı ve denetime elverişli bilirkişi raporu alınması, bunların yanı sıra olayın aydınlatılmasına yarar diğer delillerin toplanmasının ardından, atılı suçun işlendiğine dair şüpheli hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşması halinde, dosyanın uzlaştırma işlemleri yapılmak üzere Uzlaştırma Bürosuna gönderilerek,

sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, şüphelinin ifadesi dahi alınmadan eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında.

Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172/1. maddesi; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir.

Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere.

Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172. maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçilerin, şüphelilerden ... ile birlikte hissedarı oldukları Başarı Turizm İth. İhr.

San. ve Tic. A.Ş.'nin yüksek miktarda kazanç elde etmesine rağmen şirket yetkilisi olan şüphelinin bu kazancı gizleyerek şirketin zarar ettiğinden bahisle şikâyetçilere ait kar payı ödemelerini yapmadığının, şirketin malvarlığı değerlerini kişisel harcamaları için kullandığının, bazı mükelleflerden şirket adına gerçek olmayan faturalar alarak vergi kaçırdığının, şirketin kaynakları ile alınan bir kısım taşınmaz malların ... ve babası olan diğer şüpheli ... adına tescil ettirildiğinin, yine şirket tarafından gerçekleştirilen organizasyonların bedellerinin de bu şüphelinin hesaplarına yatırıldığının,

şikâyetçiler şirket ortaklığından ayrılırken hileli hareketlerle şirketin zararda olduğu izlenimi uyandırılarak piyasa fiyatının altında bedellerle hisselerin şüpheli ... tarafından kendi adına ancak şirkete ait çeklerle satın alındığının, diğer ortak O.K.'nın hisseleri için ise çok daha yüksek fiyat ödendiğinin, hisse devirlerinin ticaret sicil gazetesinde ilan edilmemesi suretiyle üçüncü kişilere karşı şikâyetçilerin ortaklıklarının devam ettiği izlenimi yaratıldığının, son dönemde şirketin bir kısım hukuka aykırı işlemlerini gizlemek amacıyla NCA Lojistik Gayrimenkul Org. Tur. İnş.

San. ve Tic. A.Ş. isimli bir şirket daha kurularak, bahse konu şirket adına kayıtlı bazı taşınmazların bu şirket üzerinden kiraya verilmesi suretiyle haksız kazanç elde edildiğinin iddia olunması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında; şikâyetçilerin ve şüphelilerin iddialarla ilgili olarak ayrıntılı şekilde beyanlarının alınması, şirketin kuruluşundan itibaren tüm ortak ve yetkililerini, hisse devirlerini, sermaye artışlarını gösterir kayıtların ilgili ticaret sicil müdürlüğünden temin edilmesi, şikâyetçilere ait hisselerin devrine ve devir bedellerinin ödenmesine ilişkin tüm bilgi ve belgelerin getirtilmesi,

şirket çalışanı A.U. ile şirket ortağı O.K.'nın olaylarla ilgili bilgilerine başvurulması, şirketin sahte faturalar kullanmak suretiyle vergi kaçırdığına yönelik iddialar yönünden inceleme yapılması amacıyla Vergi Dairesi Başkanlığının haberdar edilmesi, suç tarihi öncesinde kamu görevlisi olduğu bildirilen ...'nun emekli olmadan önce görev yaptığı kurum tespit edilerek,

şüpheli tarafından en son verilen mal beyanı ile şüpheliye ait şikâyet tarihi itibarıyla mevcut bulunan menkul ve gayrimenkul mallar tespit edilerek karşılaştırılmak suretiyle iddia edildiği şekilde şüphelinin geliriyle orantısız şekilde bir artış olup olmadığının belirlenmesi, UYAP üzerinden yapılan incelemede tespit edilen Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/117286 Soruşturma sayılı dosyasının celp edilerek incelenmesi, iş bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesi, NCA Lojistik Gayrimenkul Org. Tur. İnş.

San. ve Tic. A.Ş. isimli şirketin kuruluş tarihi, ortak ve yetkilileri tespit edilerek, Başarı Turizm İth. İhr.

San. ve Tic. A.Ş.'nin ile organik bir bağ içerisinde hareket edip etmediğinin ortaya konulması, gerekli görülmesi halinde her iki şirketin de ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasından sonra sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken, "...soruşturmaya konu olay ve fiillerin, TCK ya da özel ceza kanunları kapsamında herhangi bir suç teşkil etmediği,

hukuki mahiyette ihtilaf niteliği taşıdığı ve suçun unsurları oluşmadığı..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR