Karar Özeti
11. Ceza Dairesi 2025/1929 E. , 2025/13714 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2024/1333 Değişik iş SUÇ : Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1.
Karar Detayı
11. Ceza Dairesi 2025/1929 E. , 2025/13714 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2024/1333 Değişik iş SUÇ : Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 14.04.2025 tarihli ve 2024/16746 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.04.2025 tarihli ve KYB-2025/49297 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.04.2025 tarihli ve KYB-2025/49297 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “Resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarından şüpheliler Aynur Yaman ve diğerleri haklarında yapılan soruşturma evresi sonunda, Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 28/11/2022 tarihli ve 2018/62115 soruşturma, 2022/64112 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ile soruşturmanın genişletilmesine ilişkin mercii Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 07/03/2024 tarihli ve 2024/1333 değişik iş sayılı kararını müteakip, belirtilen eksiklikler Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tamamlanarak karar verilmek üzere dosyanın gönderilmesini takiben, Hâkimliğin 2024/1333 değişik iş sayılı dosyasının kapatıldığı, Uyap'ta aynı dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yeni bir karar verildikten sonra itiraz olması halinde değerlendirme yapılabileceğinden bahisle talebin reddine dair Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/04/2024 tarihli ve 2024/1333 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi. Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/04/2024 tarihli ve 2024/1333 değişik iş sayılı yazısının esasen karar mahiyetinde olduğu değerlendirilerek yapılan incelemede; Dosya kapsamına göre, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/04/2024 tarihli kararı ile, Hâkimliğin 2024/1333 değişik iş sayılı dosyasının kapatıldığı, Uyap'ta aynı dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yeni bir karar verildikten sonra itiraz olması halinde değerlendirme yapılabileceğinden bahisle talebin reddine karar verilmiş ise de, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanun’un 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenleme gereğince kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Gaziantep Cumhuriyet Savcılığınca belirtilen eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından bir karar verilmesi gerektiği cihetle, belirtilen eksikliklerin tamamlanıp tamamlanmadığı incelenerek, esastan karar verilmesi yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“ Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 3. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 4. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 28.11.2022 tarihli ve 2018/62115 Soruşturma, 2022/64112 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edildiği, merci Gaziantep 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 07.03.2024 tarihli ve 2024/1333 Değişik İş sayılı kararı ile soruşturmanın genişletilmesine karar verildiği, eksik hususların ikmal edildiğinden bahisle Cumhuriyet Başsavcılığının, "...itirazın kabulü veya reddi hususunda bir karar verilerek bu kararın Başsavcılığımız'a gönderilmesi talep olunur." şeklindeki istemi üzerine, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05.04.2024 tarihli ve aynı sayılı müzekkeresi ile "...Hakimliğimizin 07/03/20 24... /1333 Değişik İş sayılı Kararı ile Soruşturmanın Genişletilmesine karar verildiği; UYAP ekranında CMK 173/3 maddesi gereğince soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi şeklinde bir ekranın bulunmadığı, Hakimliğimizce itirazın kabulü ile kararın kaldırılmasına ve belirtilen eksikliklerin giderilmesi için Soruşturmanın Genişletilmesine karar verildiği, Hakimliğimizin 2024/1333 Değişik İş sayılı kararı ile dosyanın kapatıldığı ve yine UYAP sistemi üzerinden bu dosya üzerinden yeni bir karar verilmesinin mümkün olmadığı, Hakimliğimizce kesin olmak üzere karar verildiği, Cumhuriyet Başsavcılığınca yeni bir karar verilmesi halinde ilgililerce itiraz olunması üzerine Hakimliğimizce değerlendirme yapılabileceği, bundan sonraki iş ve işlemlerin Cumhuriyet Başsavcılığınca gerçekleştirilmesi gerektiği; Hakimliğimizce yukarıdaki madde uyarınca görüş bildirilmesinin veya karar verilmesinin mümkün olmadığı, toplanan delilere göre Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı'nın şüphelinin hukuki durumunu belirlemesinin gerektiği anlaşılmakla bu aşamada söz konusu müzekkere hakkında Hakimliğimizce bir işlem yapılamayacağı bilgilerinize rica olunur." denilmek suretiyle dosyanın iade edildiği belirlenerek yapılan incelemede; 5271 sayılı Kanun'un 173 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, "Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir..." şeklindeki düzenleme karşısında, merci tarafından itirazın esasına yönelik bir karar verilmesi gerekmekte ise de, 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozma yoluna, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen hüküm ve kararlar aleyhine gidilebileceği, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05.04.2024 tarihli ve 2024/1333 Değişik İş sayılı yazısının hüküm veya karar olarak nitelendirilemeyeceği, bahse konu hukuka aykırılığın, mahallinde Sulh Ceza Hâkimliği tarafından bir karar verilmek suretiyle giderilebileceği anlaşılmakla; kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir. III. KARAR Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesindeki koşulları taşımayan KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE, Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.11.2025 tarihinde karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: Nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik soruşturmasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edilmiş, Sulh Ceza Hakimliği soruşturmanın genişletilmesine karar vermiş; eksiklikler tamamlanınca esas hakkında karar vermek yerine dosyayı iade eden bir yazı yazmış, Adalet Bakanlığı bu yazının kanun yararına bozulmasını istemiştir.
Hukuki İlke: CMK 309 uyarınca kanun yararına bozma yoluna ancak istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen hüküm ve kararlar aleyhine gidilebilir; Sulh Ceza Hakimliğinin iade yazısı hüküm veya karar niteliğinde olmadığından kanun yararına bozmaya konu olamaz, aykırılık mahallinde karar verilerek giderilir (CMK 173/3-4).
Uygulama Sonucu: kanun yararına bozma isteminin reddi
Dava Strateji Notu: Kanun yararına bozmaya başvurmadan önce işlemin gerçek bir hüküm/karar niteliğinde olup olmadığını değerlendirin; salt müzekkere/yazı bu yola konu olmaz, mahallinde esasa dair karar verilmesi talep edilmelidir.