Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/31 K.2023/3416

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacıya ait toplamda 87.987,00 TL tutarındaki yedi adet senedin 2017 yılının Şubat ayında tahsil için davalı bankanın Halkalı Şubesine teslim edildiğini, anılan şubenin de bu senetleri Kastamonu Şubesine gönderdiğini ve yedi adet senedin Halk Bankasının Kastamonu Şubesinde zayi edildiğini, senetleri zayi eden davalı banka şubesinin Kastamonu 2.Asliye Hukuk Mahkemesinde kaybolan senetlerle ilgili senet iptali davası açtığını ve senetlerin iptaline karar verildiğini, davacının bankanın aldığı senet iptali kararı ile senet borçlusu olan Star Yıldız Teknoloji ve İhtiyaç Mad.

Ltd.

Şti. aleyhine başlatmış olduğu ilamsız icra takibine borçlu şirket tarafından imza itirazında bulunduğunu, senetteki imzaların sahte olduğunun iddia edilmesi sebebiyle takibin durdurulduğunu, davacı müvekkiline ait yedi adet senedin davalı banka şubesinde kaybolması nedeniyle davacının maddi manevi zarar gördüğünü ileri sürerek senetlerin bedellerinin zayi edildiğine dair kararın kesinleştiği 29.09.2017 tarihinden itibaren 87.987,00 TL alacağın reeskont faizi ile ve davacının senet borçlusuna karşı yaptığı takip nedeniyle takip dosyasında yapılan yargılama giderlerinin ödeme tarihinden itibaren tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yerleşim yerinin bağlı bulunduğu İstanbul Anadolu Mahkemelerinin bu davada yetkili olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, senetlerin dayanağı olan temel ilişkiye dayalı olarak dava açılıp senet bedellerinin tahsil edilebileceğini, senetlerin kaybedilmesi ile davacının senet bedelini tahsil edememesi arasında doğrudan illiyet bağının bulunması gerektiğini, senetler kaybedilmemiş olsa idi bile senet bedellerinin tahsili imkanı yoksa davalı bankanın da sorumluluğunun söz konusu olmayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bankacılık hizmetlerinden kaynaklanan tazminat davasında davanın mahiyeti gereği dava konusu davalı hamil tarafından kaybedilen bonoların davalı elinde kaybolduğunun ve bu sebeple dava konusu bonolar dolayısıyla zarara uğradığını ispat yükünün davacı tarafta olduğu, Mahkemenin 2017/69 E. sayılı dava dosyasında dava konusu 7 adet bononun davacı ...

Şirketinin dava dilekçesi ile kıymetli evrakın ziyaı dolayısıyla iptaline karar verildiği, bu davanın davacısı davalı Halkbank A.Ş olduğuna göre davacı tarafın dava konusu bonoların davalının uhdesinde kaybolduğunu ispat ettiği, bu ispatın salt davalının zararının oluştuğunu ispat için yeterli olmadığı, dava konusu bonolar dolayısıyla zarara uğradığını ispat yükünün de davacıya ait olduğu, dosya arasına celp edilen Kastamonu 4.İcra Müdürlüğünün 2017/13820 E. sayılı dosyası incelendiğinde davacı tarafın dava konusu ziyaa uğrayan bonolar dolayısıyla bononun keşidecisi ve cirantaları olan dava dışı Star Yıldız Teknoloji ve İhtiyaç Maddeleri Ltd.

Şti., ... ve...aleyhine dava konusu bonoların fotokopi örnekleri ile takip ikame ettiği, bu takip sırasında dava dışı dosya borçluları takibe konu bonolarda bulunan imzalarını inkar etmek suretiyle takibe itiraz ettikleri, dava dışı borçlular dava konusu takipte imzaya itiraz ettiklerinden ve bu itirazın iptalinin ancak imza incelemesi neticesinde bir sonuca bağlanacağı ve suret üzerinden imza incelemesinin yapılmasının da mümkün olmadığı nazara alındığında davacının itirazın iptali davası açmasının bir sonuç ifade etmeyeceği, bu sebeple davacı tarafın dava dışı Star Yıldız Teknoloji ve İhtiyaç Maddeleri Ltd.

Şti., ... ve...aleyhine takip ikame ettiği ve bu takibin semeresiz kaldığının kabulüyle davacı tarafın dava konusu bonolar dolayısıyla zarara uğradığını ispat ettiği sonucuna varıldığı, ancak 31.06.2017 vade tarihli, 10.000,00 TL bedelli, keşidecisi ..., lehdarı ...,

cirantası Hafız İnci olan bono yönünden davacı tarafça bu borçlular aleyhine takip yapılmadığından ve bono yönünden zararın oluştuğu davacı tarafça ispat edilemediğinden bu miktar yönünden davanın reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 77.987,00 TL alacağın 29.09.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; diğer senetlerde olduğu gibi 31.06.2017 vade tarihli 10.000,00 TL bedelli keşidecisi ..., lehdarı ..., cirantası Hafız İnci olan bono yönünden de zararın oluştuğunun ispatlandığının kabul edilerek davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek açıklanan bu ve resen gözetilecek nedenlerle İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı yanın salt senetlerin kaybedildiği olgusuna dayanarak dava açtığını, ancak sadece senetlerin kaybedildiği olgusuna dayanarak müvekkili bankadan tazminat talep edilmesinin mümkün olmadığını, senet alacaklısının senet borçlusuna karşı genel haciz yoluyla takip başlatması ve bu takibin sonunda alacağına kavuşamaması,

bu alacağına kavuşamama ile senedin kaybedilmesi arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunması gerektiğini, senetlerin lehtarı, cirantası ve keşidecisi ticari şirketler olup bono alacaklısının temel ilişkiye dayalı olarak dava açıp alacağını ispatlamasının mümkün olduğunu, bu nedenle hukuki yollar tüketilmeden borçlu tarafça imza inkar edildiğinden bahisle davalı banka aleyhine senet bedellerinin tahsili için bu davanın açılmasında hukuki yarar olmadığının kabulü ile davanın usulden reddi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 31.06.2017 vade tarihli ve 10.000,00 TL bedelli bononun keşidecisinin ..., lehdarının ... ve cirantanın Hafız İnci olduğu, diğer altı adet bononun lehtarının dava dışı Cotton..Club A.Ş. olduğu, dolayısı ile davacının bu bonolarda ciro yoluyla hamil olduğu,

bu nedenle davacının zararının varlığının kabulü için tüm senet ilgililerinin ve özellikle ticari ilişki içinde olduğu ve kendisine ciro eden bakımından bono ile ilgili olarak yasal yollara başvurup alacağın tahsil edilmemiş olması gerektiği, ancak 31.06.2017 vade tarihli ve 10.000,00 TL bedelli bono yönünden senet ilgililerinin hiçbirine başvurulmadığı, bu bono dışındaki 6 adet bonoda keşideci ve avalistler dışındaki lehtar şirket, davacı ile temel ilişki içinde bulunduğu kişilerin aleyhine yasal yollara başvurmadığı ve dolayısıyla hiç bir şekilde tahsilinin mümkün olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulmadığı,

davacının tüm hukuki yolları tüketmeksizin işbu davayı açmış olduğu gerekçesiyle kaldırma kararının sebep ve şekline göre davacı vekilinin katılma yolu ile istinaf sebeplerinin esastan reddine, davalı vekilinin ise istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilince senet ilişkisi içerisinde senet bedellerinin tahsili amacıyla gereken bütün hukuki yollar tüketildiğini, kıymetli evrakta senet ilgililerine başvuru imkanını kullanabilmenin yolu öncelikle usulüne uygun bir protesto tanzim edilmesi iken, davalı bankaya teslim ile birlikte ödememe protestosu çekerek hamiline yahut ilgisine başvurma zaruriyeti ve imkanının müvekkili açısından ortadan kalktığını, bu itibarla senet ilgililerine başvurma tarihinde senedin davalı banka uhdesinde olduğu yahut o dönem içerisinde yine banka nezdinde zayi edilmiş olduğu göz önünde bulundurularak müvekkilinin alacağı tahsil için tüm yollara başvurduğu ve başka bir imkanının kalmadığının kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tahsil amacıyla davalı bankaya teslim edilen bonoların kaybedilmesi sebebiyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un (6102 sayılı Kanun) 764 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Davacı yanın 31.06.2017 vade tarihli, 10.000,00 TL bedelli, keşidecisi ..., lehdarı ..., cirantası Hafız İnci olan bono yönünden borçlular aleyhine takip yapılmadığından bu bono ile ilgili temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

2. Diğer 6 adet bonoya ilişkin olarak ise; 6102 sayılı Kanun'un 764 üncü maddesi hükmünde; " (1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir. (2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir. " şeklinde ifade edilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, zayi olan bonolar nedeniyle zayi belgesine dayalı olarak lehine iptal kararı verilen dilekçe sahibi, bu kararla asıl borçluya (bonoda düzenleyen ve lehine verilen avalistlere) başvurabilir. Diğer müracaat borçlularına (lehtar, ciranta) karşı talepte bulunamaz. (Yargıtay 11. HD. 1984/5809 E. 1985/52 K. T. 22.01.1988)

3. Davacı 1 numaralı bentte belirtilen bono dışındaki, keşidecisi Star Yıldız Teknoloji ve İhtiyaç Maddeleri Ltd.Şti., lehdarı Cotton Clup TR Hijyenik Ürünler Dış Ticaret A.Ş., avalistleri...ve ... olan 6 adet bono ile ilgili icra takibi yapmış, ancak keşideci ve avalistler imza inkarında bulunmakla takip durmuştur. Şu halde, bono asıllarının bulunmaması nedeniyle davacının duran takibin devamını sağlamak için dava açarak alacağına kavuşabilmesi için herhangi bir delili bulunmamaktadır. Bu durumda davacının yükümlülüklerini yerine getirdiği, alacağın tahsili için tüm hukuki girişimlerde bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Bu nedenle tahsil edemediği 6 adet bono sebebiyle uğradığı zararı bonoları kaybeden ve davacının alacağına kavuşmasını imkansız kılan davalı bankadan talep edebilecektir.

4. Sonuç olarak, Bölge Adliye Mahkemesince 6 adet bonoya ilişkin istemin kabulü gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞIOY

Kaybolan kambiyo senetleri hakkında iptal kararı alınmış olması, bu karara dayanarak senet hamili davacı tarafından senet borçlusuna karşı icra takibi yapmış bulunması, bu takipte senetlerdeki imzaların inkâr edilmiş olması, senetler kaybolduğu için imza incelemesinin imkânsız hâle gelmiş bulunması tek başına senet borçlularına karşı tüm hukuki yolların tüketildiği anlamına gelmez.

Pek tabiidir ki davacı hâmil, temel ilişkiye dayalı olarak senet borçlularına karşı açacağı bir alacak davasında yemin, ticari defterler ve diğer belgeler v.s. delillerle alacağını ispatlayarak zararını giderme imkânına sahiptir.

Davacının sözü edilen bu hukuki yolu tüketmeden, tahsil cirosuyla senetleri elinde bulunduran vekil makamındaki davalı bankanın senetleri zayi etmesi nedeniyle davacıya zarar verdiğinden bahsedilemez.