Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4937 K.2024/6520

Taraflar arasındaki anonim şirket yöneticilerinin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların Artı Yayıncılık ve Filmcilik San. Tic. A.Ş.'ne 149.327.566.906 TL, Yaşam Yayıncılık San. Tic. A.Ş.'ne 3.874.873.176.095 TL ve Sarısakal Tarım Ürünleri San. Tic.

A.Ş.'ye 1.251.189.383.246 TL usulsüz kredi kullandırılmak suretiyle banka zararına sebebiyet verdiklerini, dava tarihinden önce muhtelif tarihlerde Sarısakal A.Ş.'den 1.251.189.383.246 TL, Artı Yayıncılık A.Ş.'den 150.733.072.894 TL olmak üzere 1.401.922.356.140 TL tahsilat sağlandığını, Artı Yayıncılık A.Ş.'ye 2.000.000 USD ve 5.000.000 USD (500.000 USD kullandırılmış) kredi tahsis edildiğini.

Yaşam Yayıncılık A.Ş.'ye 10.000.000 USD (600 milyar), 5.000.000 USD (400 milyar) ve 1.500.000 USD kredi tahsis edildiğini, Sarısakal A.Ş.'ye 6.000.000 USD (312 milyar) kredi tahsis olunduğunu; kredi kullandırımının bankacılık genel mevzuatına, banka iç mevzuatına ve bankacılık ilke ve teamüllerine aykırı olduğunu, kredinin, Ticari Krediler Uygulama Talimatının 5.1.2 maddesinde yer alan hususlar dikkate alınarak teklif edildiğini, bunun yanında kredinin verilmesine engel diğer hususların göz önünde bulundurulmadığını, Artı Yayıncılık A.Ş.’ne, işletme sermayesinin (-) bakiye vermesine,

kredi talebinin özkaynak ve serbest varlığının üzerinde olmasına, finansman oranının yüksek olmasına, banka borçlarının çok yüksek olmasına, kısa vadeli borçlarını vade uzatımı yolu ile devam ettirmesine, İmpexbank’tan kullandığı 1.020.838 USD kredinin bankadan kullanacağı kredi ile kapatacağının belli olmasına, istihbarat raporlarının olumsuz olmasına rağmen kredi kullandırıldığını.

Yaşam A.Ş.’ne, kredi talebine istinaden hazırlanan istihbarat raporunda, firmanın gayri faal olduğu, mali analiz yapılamadığı belirtilmesine rağmen, bankacılık prensiplerinden olan “emniyet” prensibi gözetilmeden, ticari durumu dikkate alınmadan kapasitesinin çok üzerinde, firma riski ile orantılı teminat alınmadan, firmaya 16.500.000 USD kredi tahsis edildiğini ve kullandırıldığını, Sarısakal Tarım Ürünleri San. ve Tic.A.Ş.’ne, kredi talebine istinaden hazırlanan istihbarat raporunda, firmanın gayri faal olduğu,

mali analiz yapılamadığı belirtilmesine rağmen, bankacılık prensiplerinden olan “emniyet” prensibi gözetilmeden, firma ve ortaklarının gerçek mali durumu araştırılmadan ve ticari durumu dikkate alınmadan kapasitesinin çok üzerinde, firma riski ile orantılı teminat alınmadan, firmaya 6.000.000 USD kredi tahsis edildiğini ve kullandırıldığını, sonuç olarak,

banka üst yönetimi tarafından firmalara verilen kredilerde, bankanın mutat uygulamalarının dışında ve genel olarak bankacılık usul ve teamüllerine aykırı biçimde takdir hakkı firmalar lehine, banka aleyhine olacak şekilde kullanıldığını, ayrıca, banka ile firmalar arasında yapılan borç ödeme planı ve protokollerinde mevcut risk-teminat dengesinin gözetilmediğini, ilave teminat alınması suretiyle banka alacağının güvencesinin sağlanması gerekirken, bu hususun dikkate alınmadığını; kredilerin teminatlarının yetersiz olduğunu, bu nedenlerle, Artı Yayıncılık ve Filmcilik San.

Tic. A.Ş., Yaşam Yayıncılık San. Tic. A.Ş. ve Sansakal Tanm Ürünleri San. Tic. A.Ş. firmalarına usulsüz kredi kullandırmak suretiyle banka zararına sebebiyet veren davalılardan, söz konusu kredilerden kaynaklanan ve teminatsız olduğu ve tahsil kabiliyetinin bulunmadığı tespit edilen Artı Yayıncılık ve Filmcilik San. Tic. A.Ş. için 04.11.1994 tarihinde 149.327.566.906.TL olarak, Yaşam Yayıncılık San. Tic.

A.Ş. için 30.06.1997 tarihinden itibaren muhtelif tarihlerde 3.874.873.176.095 TL olarak, Sarısakal Tarım Ürünleri San. Tic.

A.Ş. için 30.09.1997 tarihinde 1.251.189.383.246 TL olarak, tasfiye olunacak alacaklar hesabına atılan alacağın her bir firma için TOA hesaplarına atıldıkları tarihten, tahsil edileceği tarihe kadar, bankaca aynı tür kredilere uygulanan değişen temerrüt faiz oranlarının tahakkuku suretiyle, dava tarihinden önce yapılan tahsilatlarında tahsil edildikleri tarih itibariyle (muhtelif tarihlerde Sarısakal A.S.’den 1.251.189.383.246 TL Artı Yayıncılık A.S.’den 150.733.072.894 TL olmak üzere Toplam 1.401.922.356.140 TL tahsilat sağlanmıştır.) gözönüne alınarak,

hesaplanacak faizi ve yapılan masraflarında eklenmesi ile birlikte, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve tahsilde tekerrür olmamak üzere kararlara iştirakleri oranında sorumlu tutulmalarına, hesaplanacak alacağın belirlenen oranlarda davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ..., ..., ..., ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkillerinin hukuka aykırı eylemlerinin bulunmadığını ve ibra edildiğini, dava konusu işlem zamanında memur statüsünde çalıştıklarını bu nedenle davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, müvekkilinin dava konusu kredilerin verildiği dönemde müdür yardımcısı olarak görevde olduğunu, yönetim kurulu ve denetim kurulu üyesi olmadığından denetçilerin dava açma hakkı bulunmadığını, açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini, davanın asliye ticaret mahkemesinde açılması gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin karar verme yetkisi bulunmadığını ve şirketi zarara sokmasının söz konusu olmadığını ve davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, ticaret mahkemesinin görevli olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, memur olarak görev yapması nedeniyle davanın husumetten reddi gerektiğini, ibra edildiğini ve ibranın borcu sona erdirdiğini, bu nedenle davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin 1993 yılı Aralık ayından 1994 yılı Ağustos ayına kadar genel müdür ve yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptığını, fiil ve işlemlerinin bu döneme ait olduğunu, görev yaptığı dönemde davaya konu firmalardan sadece Artı Yayıncılık A.Ş. ile kredi ilişkisine girilmiş olduğunu, diğer firmalarla yapılan işlemlerde ilişkisinin bulunmadığını, Artı Yayıncılık Şirketine tahsis edilen kredilerin yeterli teminat alınarak kullandırıldığını, bankanın zararına sebebiyet verilmediğini, banka yönetim kurulunun hesap ve işlemlerinin ibra edildiğini, bu sebeple davanın zamanaşımı, husumet ve esastan reddini istemiştir.

5.Davalı Hüsnü Barbaros vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini; T.Halk Bankası A.Ş.'deki görevinden 22/09/1997 tarihinden itibaren izinli olmak üzere, 01/10/1997 tarihinde istifaen ayrılmış olduğunu ve bu tarihten sonra da herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu kredilerin yasal mevzuata uygun olarak tahsis edildiğini, bu nedenle davanın reddini istemiştir.

6.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, müvekkilinin işlemlerin yapıldığı tarihte şube müdürü olduğunu ve denetçiler tarafından kendisine karşı dava açılamayacağını, olayda yönetim kurulunun ibra edildiğini ve borcun sona ermiş olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, kredilenin genel müdürlük ve yönetim kurulunun yetkisinde kullandırıldığını, şubenin olumlu veya olumsuz hiçbir fonksiyonunun bulunmadığını, bu nedenle davanın reddini istemiştir.

7.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, firmalar lehine genel müdürlükçe incelenmek ve değerlendirilmek üzere sunulan kredi teklif formlarını kredi komitesi üyesi olarak imzalamış bulunduğunu, bu nedenle davanın reddini istemiştir.

8.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, müvekkiline husumet yöneltilmeyeceğini, davanın zamanaşımına uğradığını, dava açmakta hukuki yarar bulunmadığını, yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmeleri nedeniyle borcun sona erdiğini, asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu, bu nedenle davanın reddini istemşitir.

9.Davalı M.... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin 1994 yılı Şubat ayından 1994 yılı Ekim ayına kadar genel müdür yardımcısı ve yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığını, fiil ve işlemlerinin bu döneme ait olduğunu, görev yaptığı dönemde davaya konu firmalardan sadece Artı Yayıncılık A.Ş. ile kredi ilişkisine girilmiş olduğunu, diğer firmalarla yapılan işlemlerde ilişkisinin bulunmadığını, Artı Yayıncılık Şirketine tahsis edilen kredilerin yeterli teminat alınarak kullandırıldığını, bankanın zararına sebebiyet verilmediğini, banka yönetim kurulunun hesap ve işlemlerinin ibra edildiğini, bu nedenle davanın zamanaşımı, husumet ve esastan reddini istemiştir.

10.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını, kredi tahsisinde müvekkiline isnat edilecek bir hususun bulunmadığını, bu nedenle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, dava dışı firmalara açılan kredi ile ilgili olarak istihbarat raporunun alınmış olduğu, kredinin miktarı itibariyle yönetim kurulunun görevinde olduğu, yönetim kurulundan gizlenen yahut eksik araştırılan husus bulunmadığı, kredinin yeterli teminata bağlanarak kullandırılmış olduğu hususları bilirkişilerin dosyaya, bilgi ve belgelere dayanak tespitlerinden anlaşıldığı gerekçesiyle kredilerin hukuka aykırı kredi kullandırıldığı iddiası ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, dava dışı Artı Yayıncılık ve Filmcilik San. Tic. A.Ş., Yaşam Yayıncılık San. Tic. A.Ş. ve Sarısakal Tarım Ürünleri San. Tic.

A.Ş.'ne davalılarca tahsis edilip kullandırılan kredilerde yeterli teminatların alındığı, kredilerin tahsis edilmesinde ve kredilerin geri dönmesi konusunda davalıların herhangi bir ihmal, hata ve kusurlarının bulunmadığı anlaşıldığından açılan davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olduğu, ancak davanın davacı bankanın eski yönetici ve çalışanlarına yönelik sorumluluk davası açıldığı, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği ve kendisini vekil ile temsil ettriren davalılar yararına 127.359,68 TL vekalet ücretine hükmedildiği,

karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücretinin, bu tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunacağı, düzenlendiği,

düzenleme ve eldeki davanın da maddi tazminat davası olduğu gözetildiğinde açılan davanın tümüyle reddine karar verilmiş olmakla karar tarihindeki tarife hükümleri dikkate alındığında davalılar lehine maktu vekalet ücreti yerine nisbi vekâlet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş, kararı davacı ve davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; dava dışı Artı Yayıncılık ve Filmcilik San. Tic. A.Ş., Yaşam Yayıncılık San. Tic. A.Ş. ve Sansakal Tarım Ürünleri San. Tic. A.Ş.'ne usulsüz kredi kullandırılarak banka zararına sebebiyet verildiğinden bahisle oluşan zararın bankanın yöneticisi, personeli ve yönetim kurulu üyeleri olan davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.