Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/6549 K.2024/3974

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı şirket ile atık su kolektör hatları inşaatı işine ilişkin sözleşme imzaladığını, kesin hakediş neticesinde dava dışı yükleniciye fazla ödeme yapıldığının ortaya çıktığını, işin yapımı sürecinde yüklenicinin Türk Telekom A.Ş.'ye ait yapıya zarar verildiği gerekçesi ile açılan dava ve başlatılan icra takibi sonucu müvekkilinin 2.024,23 TL ödeme yaptığını, dava dışı yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan borcunun tahsili için davalıdan yüklenicinin teminat mektuplarının nakde çevrilmesi talebinde bulunulduğunu,

davalının teminat mektuplarını nakde çevirmediğini iddia ederek 10.11.2008 tarih ve 100.000,00 TL tutarlı, 06.07.2011 tarih ve 34.850,00 TL tutarlı teminat mektuplarının başvuru tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte nakde çevrilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı yüklenicinin yapımını taahhüt ettiği işi tamamladığını, kesin kabulün yapıldığını, teminat mektuplarına ilişkin müvekkilinin garantör sorumluluğunun sona erdiğini, fazla ödemenin davacının kusurundan kaynaklandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.01.2019 tarih, 2016/112 E. ve 2019/24 K. sayılı kararıyla; davalının dava dışı yüklenicinin taahhüdünün teminatı olarak düzenlediği teminat mektupları nedeniyle garanti veren konumunda olduğu, eser sözleşmesinin eki niteliğindeki yapım işleri genel şartnamesinin 40 ıncı maddesinde hesap kesme işlemi sonucunda yüklenicinin idareye borçlu kalması halinde borcun genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin hükme bağlandığı,

yüklenicinin sözleşme ilişkisi çerçevesinde fazla aldığı tespit edilen ödemeyi iade etmesinin gerektiği, yüklenicinin davacıya borcu devam ederken yüklenici lehine teminat veren bankanın sorumluluğunun sona ermesinin mümkün olmadığı, teminat mektuplarında kanuni faiz ödeneceğinin kararlaştırıldığını, avans faizi talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalı tarafından dava dışı ... İnş. Mak. ve Tic. Ltd.

Şti. lehine düzenlenen 10.11.2008 tarih ve 100.000,00 TL bedelli, 06.07.2011 tarih ve 34.850,00 TL tutarındaki kesin teminat mektuplarının talep tarihi olan 17.12.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte nakte çevrilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.09.2020 tarih, 2019/520 E. ve 2020/838 K. sayılı kararıyla; davacı tarafından dava tarihinden önce davalı bankadan teminat mektuplarının yüklenicinin işi kendi kusuruyla tamamlayamaması sebebine dayanılarak tazminin talep edildiği, davayı açarken ise dava dışı yükleniciye eser sözleşmesi kapsamında yaptığı fazla ödeme ve dava dışı Türk Telekomünikasyon A.Ş.'ye yaptığı ödemenin yüklenicinin eyleminden kaynaklandığı sebeplerine dayandığı,

tazmin talebindeki sebebin farklı olarak yer alması tazmin talebinin haksız olduğu sonucunu doğurmayacağı, davacının dava dışı yüklenicinin Telekom şirketine verdiği zarar nedeniyle rücuen isteminin gerek Ankara 6. Sulh Hukuk Mahkemesinde dava dışı yüklenicinin taraf olmaması ve hasarın yüklenici tarafından verildiğine dair somut delil bulunmaması nedeniyle yerinde olmadığı,

davacı ile dava dışı yüklenici arasında akdedilen eser sözleşmesinin kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi başlıklı 11/4 maddesinde taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısı, Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanının yükleniciye iade edileceği hükme bağlanmış olduğu,

dosya içerisinde yer alan kesin hak ediş raporuna göre yüklenici fazla ödeme nedeniyle davacıya 1.062.556,67 TL borçlu bulunduğu, yüklenici tarafından yapılan işe ilişkin kesin kabul tutanağı düzenlenmiş ise de kesin hak ediş raporunda yüklenicinin borçlu olduğu, yüklenici yaptığı işten dolayı idareye borçlu olduğundan yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğinden kesin teminatların iade edileceğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 07.06.2022 tarih, 2020/7882 E. ve 2022/4560 K. sayılı kararıyla davaya konu kesin teminat mektupları, teminat mektubu konusu işin/edimin yerine getirilmemesi riskini üstlenen, mektup şartları dahilinde garanti altına alan belgeler olduğu,

davacıya verilen her iki kesin teminat mektubunda “... yüklenici taahhüdünü anılan kanunlar ile ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen ve tamamen yerine getirmediği takdirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın...” şeklinde yer alan ifade ile davacının, yükleniciden hataen fazla ödemenin iadesini değil, sadece ediminin ifasını garanti altına aldığı mahkemece,

kesin teminat mektubunun içeriği nazara alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma ilamı içeriği ve dosya kapsamına göre dava konusu teminat mektubunun dava dışı yüklenici ... İnşaat .. Ltd.

Şti. lehine, davalı banka tarafından düzenlendiği, yüklenici taahhüdünün teminatı olarak davacıya verildiği, eser sözleşmesinin eki niteliğindeki yapım işleri genel şartnamesinin 40 ıncı maddesi uyarınca hesap kesme işlemi sonucunda yüklenicinin idareye borcu kalması halinde borcun genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin düzenlendiği, davacı tarafından teminat mektubunun tazmin dayanağı talebi, dava dışı yükleniciye sözleşmeden kaynaklanan fazla ödeme ile yüklenicinin iş yaparken üçüncü kişiye verdiği zararın davacı tarafından ödenmesine dayandırıldığı,

her iki teminat mektubunun içeriğinde '' ...yüklenici taahhüdünü anılan kanunlar ile ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen ve tamamen yerine getirmediği takdirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın...'' şeklinde düzenlendiği, bu içerikten davacının yükleniciye yaptığı fazla ödemenin iadesini değil, sadece edimin ifasını garanti altına aldığı, teminat mektubu tazmin koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yüklenicinin sözleşme ilişkisi çerçevesinde fazladan aldığı ödemeyi iade etmesinin sözleşme eki şartname hükmünü ve yasa ile sebepsiz zenginleşme gereği olduğu, yapım işleri genel şartnamesinin 40 ıncı maddesi uyarınca hesap kesme işlemi sonucunda yüklenicinin idareye borçlu kaldığı takdirde borcunun genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin hükme bağlandığı,

yüklenicinin davacıya borcu devam ederken bankanın sorumluluğunun sona ermeyeceği, Ankara 6. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2012/1321 E. ve 2013/293 K. sayılı dosyasında Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından ASKİ aleyhine, Telekom'a ait tesislere davalı ekipleri tarafından hasar verildiğinin tespit edildiğini, dava dışı yüklenicinin ihale sözleşmesi kapsamında ibraz etmiş olduğu teminat mektuplarının nakde dönüştürülmesi talebini davalının haksız olarak yerine getirmediğini, yüklenicinin fazla ödeme nedeniyle davacıya borcunun devam ettiği, bu nedenle bankanın sorumluluğunun sona ermeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davaya konu teminat mektubunun yükleniciye yaptığı fazla ödemenin iadesini mi yoksa sadece edimin ifasını garanti altına mı aldığı hususlarında toplanmaktadır.

Dava, banka teminat mektubundan kaynaklanan alacağın tahsili istemlidir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple/sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,