Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/3903 K.2025/3815

İlk Derece Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 27.05.2025 günü hazır bulunan asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı vekili Avukat ... ve asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı ... Satış ve Paz.

San ve Tic A.Ş. vekili asıl dava dilekçesinde, taraflar arasında 05.06.2009 tarihli 3 yılı süreli TRT Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin 3.650.000,00 TL'lik kesin teminat mektubu verdiğini, sözleşme imzalanmadan önce müvekkiline verilen bilgi ve belgelere göre aynı zamanda rating ölçümü ile ilgili olarak yapılan tüm düzenlemeler kapsamında müvekkilinin ihaleye katılarak en yüksek teklifi vermesi nedeniyle ihaleyi kazandığını ve dava konusu sözleşmeyi imzaladıklarını, medya ve reklam sektörü açısından reytingin çok önemli bir yeri olup kazanç ve gelir getirici unsur olduğunu,

davalının tek taraflı karar alarak reyting sisteminden çıkıp izleme payını tespit ettirmeme yolunu seçerek müvekkilini zor duruma soktuğunu, yapmış olduğu yatırımlar nedeniyle müvekkilini zarara uğradığını, ihaleye çıkıldığı zaman TRT'nin reyting sistemine dahil olduğunu, müvekkilinin buna dayanarak teklif verip sözleşmeyi imzaladığını, davalının reyting sisteminden çıkacağını bilmiş olsalardı sözleşmeyi imzalamayacaklarını ya da düşük bir fiyatla ihaleye katılacaklarını, ratinge bağlı olarak belirlenen fiyatın tenzili gerekirken dürüstlüğe aykırı şekilde davalının fahiş satış bedeli talep ettiğini,

müvekkilinin fazla bedel ödemek zorunda bırakıldığını, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığını, 3.650.000,00 TL'lik kesin teminat mektubunun davalı tarafça haksız yere paraya çevrildiğini ileri sürerek davalının edimindeki eksiklik, kanal kimliği ve durumunun değişmesi nedeniyle bu oranda sözleşme satış bedelinin tenzili ile müvekkilinin fazladan ödediği bedel kadar davalıdan olan alacaklarının, değerini tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere 30.000,00 TL'nin faizi ile birlikte tahsilini, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini,

davalının sözleşmeye aykırı davranarak kendisine yüklenen edimlerini gerektiği gibi yerine getirmemesi, sözleşmeden doğan yan edimlerini de yerine getirmeyerek haksız davranışları neticesinde müvekkilinin uğradığı zararlar ve davalının haksız rekabeti nedeniyle elde ettiği ve etmesi mümkün görünen karşılığından değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere 25.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2.Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı TRT vekili Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/250 E. sayılı dosyası dava dilekçesinde, davalı ...

A.Ş. ile 05.06.2009 tarihli sözleşmenin 3 yıllığına imzalandığını, sözleşmenin imzalanmasından sonra müvekkilinin 11.11.2009 tarihli yönetim kurulu kararına istinaden reyting sisteminden çıktığını, davalının sözleşme bedelini ödememesi üzerine davalıya yapılan ihtarlara rağmen verilen 10 günlük sürede borçlarını ödememesi nedeniyle sözleşmenin 26. maddesine dayanarak müvekkilinin sözleşmeyi feshettiğini ileri sürerek sözleşmeye dayalı olarak 311.980,12 TL damga vergisi, 39.980,38 TL reklam bedeli,

3.650.000,00 TL teminat mektubu olmak üzere 4.000.968,50 TL asıl alacak ve 1.392.037,41 TL faiz olmak üzere toplam 5.393.005,91 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3.Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı TRT vekili Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/229 E. sayılı dosyasının dava dilekçesinde, diğer birleşen dava dosyasındaki iddialarının tekrar ederek davalı ... A.Ş.'nin tüm uyarılara rağmen sözleşme bedellerini ve sözleşme gereği uygulanan gecikme cezasını ödememesi nedeniyle haklı olarak sözleşmenin feshediliğini, teminat mektubunun nakte çevrildiğini ileri sürerek sözleşmeden kaynaklanan alacak, gecikme cezası ve cezai şart olmak üzere toplam 155.819.694,26 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı TRT vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davalarda davalı ... Satış ve Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekili, birleşen davaların reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemece bozma ilamına uyularak asıl davada, davalı TRT'nin reyting isteminden çıkılacağını davacıya bildirmesi sonrasında davacının talebi üzerine yeni şartlara uygun olarak asıl sözleşmede değişiklik yapan ek protokol akdedildiğine göre öngörülemeyen bir durumdan söz edilemeyeceği, davacı tarafça sözleşmeden doğan hakların kullanılmasına uzun süre devam edilmesi ve asıl davada davalı TRT tarafından sözleşmeden kaynaklanan alacakların tahsili için ihtar çekilerek davacının temerrüde düşürülmesi karşısında sözleşmenin uyarlanması şartlarının oluşmadığı, ek protokolün 17.12.2009 tarihinde imzalandığı,

protokol tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 21. maddesinde ön görülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde gabin nedeniyle geçersizliğin ileri sürülmediği, dosya kapsamındaki delillere göre gabinin şartlarının da oluşmadığı, sözleşme bedellerinin ödenmemesi nedeniyle davalı TRT'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği, bu nedenle 05.06.2009 tarihli sözleşmenin 26. maddesi gereğince teminat mektubunun haklı nedenle paraya çevrildiği,

birleşen 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/250 E. sayılı dosyasında, davacı TRT tarafından birleşen diğer davaya konu edilmeyen bir kısım alacakların ve teminat mektubunun sözleşme uyarınca gelir kaydı yapılması gerekirken sehven borçtan düşülmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin tahsilinin talep edildiği, teminat mektubunun haklı sebeple paraya çevrildiği, ancak sözleşmede ve ek protokolde gelir kaydedilen teminat mektubu bedelinin borçtan düşülmeyeceği açıkça belirtilmediğinden, borçlunun borcundan düşülmesinin doğru olduğu, bu nedenle teminat mektubuna ilişkin talebin yerinde görülmediği,

damga vergisi ve reklam bedeline ilişkin kalemler yönünden bilirkişi raporuna göre davacı TRT'nin alacaklarının birleşen dosya kapsamında hesaplandığı, bu dosyaya ilişkin davacının alacağının oluşmadığı, birleşen 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/229 E. sayılı dosyasında, davacı TRT tarafından sözleşmeden kaynaklanan 12 aylık sözleşme bedeli ve faizi, sponsorluk ve özel uygulamalar bedeli ve faizi, süre aşım bedeli ve faizi, TRT ...

Kanalı paralı yayın bedeli, reklam ölçüm bedeli ve cezai şart için toplam 155.819.694,26 TL alacağın talep edildiği, sözleşme ve protokolün geçerli olması nedeniyle davalının sözleşme bedelinin ödenmesinden sorumlu olduğu, bilirkişi kurulu raporuna göre davacı tarafça kesilen fatura bedelinin KDV dahil 276.753.873,00 TL olduğu, davalı tarafından yapılan 167.016.360,65 TL mahsup edildiğinde, davacının bakiye 79.737.513,00 TL alacağının kaldığı, borçtan düşülmesi gereken 3.650.000,00 TL'lik teminat mektubu da mahsup edildiğinde, davacının 76.087.513,00 TL alacağının kaldığı,

temerrüt tarihinden dava tarihine kadar işlemiş faiz miktarının 2.235.722,12 TL olduğu, buna göre davaya konu edilen asıl alacak ve işlemiş faiz miktarı toplamının 78.323.235,12 TL olduğunun anlaşıldığı, taraflar arasında imzalanan 05.06.2009 tarihli sözleşmenin 14. maddesinde, "firmanın bu sözleşmede ön görülen taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin TRT tarafından feshedilmesi halinde firmanın fesihten önceki son 4 aya ilişkin tahakkuk ettirilmiş tutarı cezai şart olarak ödeyeceğinin" kararlaştırıldığı, sözleşme bedelinin davalı tarafça ödenmediği,

davalının temerrüte düştüğünün anlaşılmasına göre, davacının sözleşmenin 14. maddesi gereğince cezai şart talep edebileceği, bozma öncesi bilirkişi kurulu tarafından sunulan 12.12.2017 tarihli raporda, sözleşmenin 14. maddesi gereğince ödenmesi gereken cezai şartın 30.729.822,80 TL olarak hesaplandığı, talimat yoluyla alınan bilirkişi raporuna göre talep edilen cezai şartın ödenmesinin şirketin ekonomik yıkımına sebep olacağı dikkate alınarak, şirketin mali durumuna göre takdiren cezai şarttan 2/3 oranında indirim yapılarak ödenmesi gereken cezai şart bedelinin 10.243.274,30 TL olarak hesaplandığı, sonuç olarak,

birleşen davada davacı TRT'nin dava konusu sözleşme kalemlerinden dolayı 78.323.235,12 TL (76.087.513,00 TL asıl alacak + 2.235.722,12 TL faiz) ve cezai şarttan kaynaklanan 10.243.274,30 TL olmak üzere toplam 88.566.509,40 TL alacağının bulunduğu gerekçesiyle asıl davanın ve birleşen Anlara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/250 E. sayılı davasının reddine, birleşen 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/229 E. sayılı davasının kısmen kabulü ile toplam 88.566.040,00 TL alacağın 86.330.787,37 TL yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava; sözleşme satış bedelinin tenzili, fazladan ödenen bedellere ilişkin alacağın tahsili, borçlu olunmadığının tespiti, haksız davranışlar ve haksız rekabet nedeniyle uğranılan zararların tahsili, birleşen 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/229 E. sayılı dosyasına konu dava; sözleşmeden kaynaklanan alacak, gecikme faizi ve cezai şartın tahsili, birleşen 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/250 E. sayılı dosyasına konu dava; sözleşmeden kaynaklanan damga vergisi, reklam bedeli, teminat mektubu alacağı ve bunlara işleyen faizin tahsili talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.